Zdecydowana wiÄ™kszość krajów unijnych wskazuje na potrzebÄ™ wzmocnienia zdolnoÅ›ci obronnych Europy w obliczu coraz bardziej zÅ‚ożonego geopolitycznego tÅ‚a. Wywiady zachodnich paÅ„stw wskazujÄ…, że Rosja może rozpocząć konfrontacjÄ™ z NATO jeszcze przed 2030 rokiem. BiaÅ‚a ksiÄ™ga w sprawie obronnoÅ›ci europejskiej „Gotowość 2030” zakÅ‚ada m.in. ochronÄ™ granic lÄ…dowych, powietrznych i morskich UE, a sztandarowym projektem ma być Tarcza Wschód. – W budzeniu Europy duże zasÅ‚ugi ma polska prezydencja – ocenia europoseÅ‚ Dariusz JoÅ„ski.
– Polska ma dzisiaj dwie polisy ubezpieczeniowe – NATO i UniÄ™ EuropejskÄ…, i obie musimy pielÄ™gnować. Unia Europejska nigdy wczeÅ›niej nie zajmowaÅ‚a siÄ™ obronnoÅ›ciÄ… i bezpieczeÅ„stwem, od tego byÅ‚o NATO, ale od momentu, kiedy prezydentem Stanów Zjednoczonych jest Donald Trump i mówi do Europy wprost: zadbajcie o swoje bezpieczeÅ„stwo. To m.in. dlatego premier Donald Tusk powiedziaÅ‚, że hasÅ‚em polskiej prezydencji bÄ™dzie bezpieczeÅ„stwo Europy – podkreÅ›la w rozmowie z agencjÄ… Newseria Dariusz JoÅ„ski, poseÅ‚ do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej.
W marcu 2025 roku Komisja Europejska przedstawiÅ‚a białą ksiÄ™gÄ™ w sprawie obronnoÅ›ci europejskiej „Gotowość 2030”. OkreÅ›la ona ramy dla piÄ™ciopunktowego planu ReArm Europe, który ma pomóc w opÅ‚aceniu wiÄ™kszych wydatków na bezpieczeÅ„stwo. Plany obejmujÄ… pożyczki w wysokoÅ›ci 150 mld euro dla paÅ„stw czÅ‚onkowskich w celu rozbudowy paneuropejskich zdolnoÅ›ci m.in. w zakresie obrony przeciwlotniczej i amunicji, a także uruchomienie klauzuli wyjÅ›cia fiskalnego, która umożliwi paÅ„stwom zwiÄ™kszenie wydatków na obronÄ™ bez uruchamiania procedury nadmiernego deficytu.
– Dzisiaj caÅ‚a Europa zostaÅ‚a przekonana przez polskÄ… delegacjÄ™ do tego, żeby postawić na bezpieczeÅ„stwo. Bardzo dobrze to rozumiem, bo nie wiemy, co zrobi Rosja za dwa–trzy lata. Wywiad duÅ„ski mówi, że Rosja chce siÄ™ dzisiaj uzbroić i być może za kilka lat zaatakuje kraje nadbaÅ‚tyckie, musimy być gotowi na wszystko. Dlatego też zostaÅ‚y uruchomione pieniÄ…dze unijne, i to nie jest jedyne dziaÅ‚anie – przekonuje Dariusz JoÅ„ski.
Kluczowa w zakresie bezpieczeÅ„stwa jest modernizacja infrastruktury wojskowej oraz dostosowanie jej do potrzeb cywilnych, np. w kontekÅ›cie klÄ™sk żywioÅ‚owych. Program „Military Mobility”, projekt podwójnego zastosowania, to inicjatywa UE, która ma usprawnić przemieszczanie wojsk i sprzÄ™tu w Europie zarówno w czasie pokoju, jak i w sytuacjach kryzysowych. PrzykÅ‚ady projektów realizowanych w ramach programu obejmujÄ… budowÄ™ i modernizacjÄ™ linii kolejowych, odcinków dróg oraz rozbudowÄ™ infrastruktury podwójnego zastosowania w portach morskich, na lotniskach i Å›ródlÄ…dowych drogach wodnych.
– Unia Europejska chce wydawać pieniÄ…dze na infrastrukturÄ™ podwójnego zastosowania, czyli w czasie pokoju żebyÅ›my mogli przejechać przez most, przejechać przez wiadukt, przejechać autostradÄ…, a jak bÄ™dzie potrzeba, to ten wiadukt, ten most i ta droga, ta autostrada musi wytrzymać przewóz nie tylko ludzi, ale też sprzÄ™tu wojskowego. Tak zwane dual use, zasada podwójnego użytkowania, wymaga tego, żeby zbudować raz, a porzÄ…dnie – tÅ‚umaczy europoseÅ‚.
W czerwcu rozpoczęły siÄ™ konsultacje w sprawie pakietu mobilnoÅ›ci wojskowej. W ich wyniku majÄ… zostać opracowane inicjatywy, które lepiej uwzglÄ™dniÄ… szczególne potrzeby mobilnoÅ›ci wojskowej.
– Pracujemy teraz nad ustaleniem tego ważnego dokumentu, a później zostanie to sfinansowane przez UniÄ™ EuropejskÄ…. Polska odgrywa ogromnÄ… rolÄ™, wydaje mi siÄ™, że już nam siÄ™ to udaÅ‚o, w budzeniu Europy i powiedzeniu: okej, handel, konkurencja, ale również bezpieczeÅ„stwo to noga, którÄ… musimy bardzo mocno postawić – podkreÅ›la Dariusz JoÅ„ski.
Komisja Europejska wyraziÅ‚a zgodÄ™ na powoÅ‚anie Funduszu BezpieczeÅ„stwa i ObronnoÅ›ci. Åšrodki z funduszu trafiÄ… m.in. na budowÄ™ infrastruktury podwójnego zastosowania i ochrony cywilnej. Na budowÄ™ infrastruktury ochrony cywilnej, m.in. schronów, podłączeÅ„ wodnych i komunikacyjnych, rozbudowÄ™ przemysÅ‚u zbrojeniowego czy budowÄ™ i remonty infrastruktury podwójnego zastosowania trafi 26 mld zÅ‚.
– Czasy sÄ… tak niespokojne, że musimy również dbać o to, że budynki podwójnego zastosowania, budowle i infrastrukturalne inwestycje muszÄ… dotyczyć nie tylko dróg, nie tylko kolei, nie tylko portów, ale wielu innych rzeczy. Takie jest w moim przekonaniu dzisiaj myÅ›lenie i przekonanie w Unii Europejskiej, trzeba tak robić – wskazuje europoseÅ‚ KO.
Jego zdaniem takie inicjatywy są niezbędne, zwłaszcza w kontekście narastających napięć geopolitycznych i niepewności dotyczących ewentualnego wsparcia USA.
– NATO może być takim, mówiÄ…c wprost, strażnikiem bezpieczeÅ„stwa, ale wiele zależy też od tego, czy USA dalej bÄ™dÄ… chciaÅ‚y być szeryfem bezpieczeÅ„stwa i porzÄ…dku na Å›wiecie? Nie potrafiÄ™ powiedzieć, raczej Donald Trump mówi: musicie zadbać o swoje bezpieczeÅ„stwo – ocenia Dariusz JoÅ„ski. – Rola Europy w tym, żeby bronić siebie i bronić swojego bezpieczeÅ„stwa, jest teraz dwa razy wiÄ™ksza niż jeszcze rok temu.
Przywódcy paÅ„stw Sojuszu PóÅ‚nocnoatlantyckiego majÄ… zatwierdzić podczas rozpoczynajÄ…cego siÄ™ 24 czerwca szczytu w Hadze podniesienie wydatków na obronÄ™ do 5 procent PKB do 2035 roku, przy czym 3,5 proc. to wydatki zwiÄ…zane z dozbrajaniem, a reszta ma trafić na szeroko rozumiane cele zwiÄ…zane z obronÄ….
Obecnie 24 spoÅ›ród 32 krajów NATO osiÄ…ga cel 2 proc., ale żadne nie wydaje na swojÄ… obronność 5 proc. PKB. Najbliżej tego jest Polska, która w tym roku na obronność ma wydać 4,7 proc. Åšrednia w Europie to 1,9 proc. PKB, w przypadku Rosji jest to już 9 proc. Prezydent Donald Trump niejednokrotnie podkreÅ›laÅ‚, że czÅ‚onkowie Sojuszu PóÅ‚nocnoatlantyckiego powinni przeznaczać 5 proc. PKB na obronność.
– Chcemy mieć bardzo dobrÄ… armiÄ™, która bÄ™dzie gotowa odstraszyć każdego, kto bÄ™dzie chciaÅ‚ siÄ™ tylko zbliżyć do polskiej granicy, wiÄ™c część gospodarki jest w to zaangażowana. Część krajów chce z nami wspóÅ‚pracować, Unia Europejska uruchamia wÅ‚aÅ›nie specjalne fundusze i wszyscy majÄ… w tym interes. Z jednej strony bliżej Rosji każdy myÅ›li o tym, żebyÅ›my byli bezpieczniejsi, a z drugiej strony inni myÅ›lÄ…: produkujemy zbrojenia w Europie, to chcemy, żeby te zbrojenia byÅ‚y kupowane w Europie. To jest interes wszystkich, ale najważniejsze jest bezpieczeÅ„stwo – podkreÅ›la europoseÅ‚.
Polska rozwija też wspóÅ‚pracÄ™ w zakresie bezpieczeÅ„stwa nie tylko w ramach NATO, ale też na mocy bilateralnych umów, np. z WielkÄ… BrytaniÄ…. W naszym kraju stacjonuje komponent brytyjski realizujÄ…cy zadania w ramach wielonarodowej batalionowej grupy bojowej (FLF) w Bemowie Piskim, która jest ważnym elementem wzmocnienia wschodniej flanki NATO. Na terenie naszego kraju rozlokowany jest również brytyjski system przeciwlotniczy Sky Sabre w celu wzmocnienia sojuszniczej obrony powietrznej.
Polska rozwija też dwustronne relacje m.in. w zakresie bezpieczeństwa z Kanadą i Turcją.
– Z jednej strony bardzo Å›cisÅ‚y sojusz europejski, z drugiej wspóÅ‚prace z KanadÄ…, TurcjÄ… czy WielkÄ… BrytaniÄ… pokazujÄ…, że mamy dwa pÅ‚uca: NATO i Unia Europejska, ale kÅ‚adziemy bardzo mocny nacisk na bezpieczeÅ„stwo Europy i musimy być gotowi, żeby w razie czego bronić siÄ™ samemu – dodaje Dariusz JoÅ„ski.
