Borówka amerykaÅ„ska w ostatnich latach staÅ‚a siÄ™ jednym z naszych hitów eksportowych. RoÅ›nie też konsumpcja krajowa, a borówka ze wzglÄ™du na walory zdrowotne jest przez konsumentów postrzegana jako tzw. superfood. Z coraz wiÄ™kszymi problemami borykajÄ… siÄ™ jednak producenci tych owoców, dla których wyzwanie stanowi ekstremalna pogoda wynikajÄ…ca ze zmian klimatycznych. – Potrzebne sÄ… inwestycje, ale opÅ‚acalność produkcji też musi być na sensownym poziomie. To, czy produkcja borówki bÄ™dzie jeszcze zapewniaÅ‚a plantatorom wystarczajÄ…ce przychody, jest w tym momencie wielkÄ… niewiadomÄ… – mówi Dominika Kozarzewska, czÅ‚onek zarzÄ…du Promocji Polskiej Borówki.
– Sektor produkcji borówki w Polsce jest dosyć spory, liczy ponad 1 tys. plantacji o łącznym obszarze ok. 13 tys. hektarów. I ciÄ…gle roÅ›nie, rok do roku te nasadzenia zwiÄ™kszajÄ… siÄ™ o kilkanaÅ›cie procent, a – w miarÄ™ tego, jak wchodzÄ… w okres owocowania – zwiÄ™ksza siÄ™ też produkcja. Szacujemy, że w tej chwili wynosi ona już ponad 55 tys. ton rocznie – mówi Dominika Kozarzewska.
Borówka wysoka, zwana potocznie amerykaÅ„skÄ…, jest już od kilku lat jednym z polskich hitów eksportowych. Jak zauważyÅ‚ Polski Instytut Ekonomiczny, w ostatnich 20 latach uprawa borówek byÅ‚a najszybciej rozwijajÄ…cÄ… siÄ™ produkcjÄ… sadowniczÄ… w Polsce. W efekcie staliÅ›my siÄ™ jej drugim producentem w UE (obok Hiszpanii) i szóstym w Å›wiecie.
– Na prężny rozwój tego sektora wpÅ‚ywa kilka czynników. Pierwszym jest to, że odnieÅ›liÅ›my duże sukcesy na rynkach eksportowych, eksport borówki z Polski co roku wzrasta – mówi czÅ‚onek zarzÄ…du Fundacji Promocji Polskiej Borówki.
Polska jest obecnie jednym z czoÅ‚owych eksporterów borówek, które cieszÄ… siÄ™ zainteresowaniem zagranicznych odbiorców ze wzglÄ™du na wysokÄ… jakość. Krajowe owoce trafiajÄ… w sumie do okoÅ‚o 30 paÅ„stw Å›wiata, chociaż ok. 96 proc. eksportu stanowiÄ… dostawy na rynek unijny. GÅ‚ównymi odbiorcami polskich borówek sÄ… w tej chwili Niemcy, Wielka Brytania, Holandia i kraje skandynawskie.
– Ze wzglÄ™du na brexit rynek brytyjski, który tradycyjnie byÅ‚ naszym najwiÄ™kszym, spadÅ‚ na drugie miejsce po Niemczech. I w tej chwili jesteÅ›my trochÄ™ w okresie przejÅ›ciowym, ponieważ ten brytyjski rynek robi siÄ™ coraz trudniejszy – mówi Dominika Kozarzewska. – Staramy siÄ™ też, w porozumieniu z administracjÄ…, dziaÅ‚ać w tym kierunku, żeby otwierać nowe rynki. To jest m.in. Azja, natomiast logistyka na tamtejszy rynek to bÄ™dzie bardzo duże wyzwanie, szczególnie w dzisiejszych czasach. Dlatego myÅ›lÄ™, że na razie wiÄ™kszość produkcji nadal bÄ™dzie kierowana do krajów Unii Europejskiej, ale mam nadziejÄ™, że – w ramach dywersyfikacji rynków eksportowych – uda siÄ™ otworzyć dostawy również do krajów takich jak Wietnam, Chiny czy Indie.
Dynamiczny wzrost produkcji borówki w Polsce jest wynikiem nie tylko rosnÄ…cego eksportu, ale i coraz wiÄ™kszego zainteresowania ze strony krajowych konsumentów krajowych. Z cyklicznego „Narodowego badania konsumpcji owoców i warzyw”, realizowanego przez Kantar, wynika, że ok. 8 mln Polaków zjada ponad 1 kg tych owoców rocznie, a konsumpcja borówki w Polsce systematycznie roÅ›nie co roku o ok. 8 proc. Ze wzglÄ™du na walory zdrowotne borówka jest też coraz częściej postrzegana przez konsumentów jako tzw. superfood.
Jak wskazuje Dominika Kozarzewska z Fundacji Promocji Polskiej Borówki, dla producentów tych owoców – podobnie jak dla producentów wszystkich gatunków sadowniczych – coraz wiÄ™kszym wyzwaniem jest jednak ekstremalna pogoda, wynikajÄ…ca ze zmian klimatycznych.
– JesteÅ›my może w o tyle dobrej sytuacji, że wszystkie uprawy borówki w Polsce sÄ… nawadniane, wiÄ™c susza nie jest dla nas aż tak dużym problemem jak dla upraw nienawadnianych. Natomiast obserwujemy bardzo duży wzrost huraganów czy gradów. To sÄ… zjawiska, które potrafiÄ… w ciÄ…gu kilku minut zniszczyć caÅ‚orocznÄ… pracÄ™, bo my nie produkujemy zbiorów w ciÄ…gu miesiÄ…ca. My zajmujemy siÄ™ tÄ… uprawÄ… przez caÅ‚y rok, w zimie prowadzimy ciÄ™cie, rÄ™czne pielenie, wprowadzamy owady zapylajÄ…ce, tych prac jest bardzo dużo i one trwajÄ… przez dziewięć miesiÄ™cy po to, żeby przez trzy miesiÄ…ce można byÅ‚o te borówki zbierać. I rzeczywiÅ›cie w ostatnich latach na wielu plantacjach dzieje siÄ™ tak, że ten wysiÅ‚ek zostaje bardzo szybko zniweczony – mówi ekspertka.
Aby uodpornić siÄ™ na kaprysy pogody, potrzebne sÄ… inwestycje. Dlatego w ostatnich latach wielu plantatorów borówki inwestuje m.in. w produkcjÄ™ pod osÅ‚onami. Ta jest jednak nie tylko droższa, ale i trudniejsza technologicznie.
– JesteÅ›my trochÄ™ na rozdrożu, ponieważ wiemy, że kto nie zainwestuje w nowsze technologie produkcji, w wymianÄ™ odmian, ten prawdopodobnie za kilka lat nie znajdzie swojego miejsca na rynku – mówi Dominika Kozarzewska. – Pytanie tylko, czy bÄ™dziemy w stanie te inwestycje przeprowadzić, bo one sÄ… konieczne, ale opÅ‚acalność produkcji też musi być na sensownym poziomie. I to jest tak naprawdÄ™ pytanie o przyszÅ‚ość produkcji owoców w Polsce i w naszej części Europy w ogóle. To, czy produkcja borówki bÄ™dzie jeszcze zapewniaÅ‚a plantatorom wystarczajÄ…ce przychody, jest w tym momencie wielkÄ… niewiadomÄ….
