– WÄ™gry sÄ… w tej chwili kÅ‚opotem Unii Europejskiej, nie wnoszÄ… nic konstruktywnego do jej dziaÅ‚aÅ„. Dlatego wÄ™gierska prezydencja to bÄ™dzie okres zamrażarki, uÅ›pienia instytucji europejskich w nadziei, że coÅ› pozytywnego i konstruktywnego ruszy siÄ™ wraz z polskÄ… prezydencjÄ…, czyli w styczniu przyszÅ‚ego roku – mówi europoseÅ‚ Janusz Lewandowski. Jak zauważa, Å›rodowe wystÄ…pienie premiera Viktora Orbána na forum PE, podczas którego przedstawiÅ‚ priorytety wÄ™gierskiej prezydencji w Radzie, wzbudziÅ‚o burzliwÄ… dyskusjÄ™. EuroposÅ‚owie i szefowa KE Ursula von der Leyen wytknÄ™li wÄ™gierskiemu premierowi m.in. hipokryzjÄ™ i bliskie relacje z reżimem w Moskwie.
– WÄ™gierska prezydencja nie jest tÄ…, która wniesie cokolwiek istotnego i konstruktywnego. Trzeba raczej przeczekać prezydencjÄ™ wÄ™gierskÄ…, żeby w koÅ„cu zaczęła siÄ™ prezydencja polska. I rzeczywiÅ›cie z polskÄ… prezydencjÄ… i komisarzem Serafinem w Parlamencie Europejskim sÄ… łączone ogromne nadzieje. Mam nadziejÄ™, że je speÅ‚nimy – mówi Janusz Lewandowski.
Co sześć miesiÄ™cy kolejne z paÅ„stw czÅ‚onkowskich Wspólnoty przejmuje rotacyjnÄ… prezydencjÄ™ w Radzie UE. Przewodniczy wtedy posiedzeniom tej instytucji na wszystkich szczeblach i nadzoruje przebieg unijnego procesu legislacyjnego. Od 1 lipca br. tÄ™ funkcjÄ™ sprawujÄ… WÄ™gry, które przejęły jÄ… po Belgii i sprawujÄ… rotacyjnÄ… prezydencjÄ™ w Radzie UE po raz drugi. WÄ™gierska prezydencja potrwa do 31 grudnia br., po czym rozpocznie siÄ™ prezydencja Polski.
Co istotne, prezydencjÄ™ w Radzie UE po raz pierwszy sprawuje paÅ„stwo, które jest objÄ™te procedurÄ… z art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej (dotyczy naruszenia przez WÄ™gry fundamentalnych wartoÅ›ci, na których opiera siÄ™ Unia). Program wÄ™gierskiej prezydencji jest skupiony na siedmiu priorytetach: konkurencyjnoÅ›ci, obronnoÅ›ci, polityce rozszerzenia, walce z nielegalnÄ… migracjÄ…, polityce spójnoÅ›ci, rolnictwie oraz wyzwaniom demograficznym. W Å›rodÄ™, 9 października br. premier WÄ™gier Viktor Orbán – oskarżany o Å‚amanie wartoÅ›ci demokratycznych i bliskie zwiÄ…zki z WÅ‚adimirem Putinem – zaprezentowaÅ‚ je na forum PE, wywoÅ‚ujÄ…c burzliwÄ… debatÄ™.
– MieliÅ›my bardzo arogancki popis premiera Orbána i mocno mnie zdziwiÅ‚y owacyjne oklaski z prawej strony – w tym również polskiej prawej strony – z uwagi na to, że to jest przecież przyjaciel Putina – mówi poseÅ‚ do Parlamentu Europejskiego.
Podczas wystÄ…pienia na forum PE Viktor Orbán podkreÅ›liÅ‚, że „UE musi siÄ™ zmienić” i wskazywaÅ‚ na zagrożenia zwiÄ…zane m.in. z wojnÄ… w Ukrainie, eskalacjÄ… konfliktów na Bliskim Wschodzie i w Afryce, nielegalnÄ… migracjÄ…, zagrożeniami dla strefy Schengen i utratÄ… przez EuropÄ™ globalnej konkurencyjnoÅ›ci. ZapowiedziaÅ‚ m.in. starania o rewizjÄ™ przyjÄ™tej w kwietniu br. europejskiej polityki migracyjnej. „Unijny system azylowy po prostu nie dziaÅ‚a. Nielegalna migracja doprowadziÅ‚a do wzrostu antysemityzmu, przemocy wobec kobiet i homofobii” – stwierdziÅ‚ Orban, podkreÅ›lajÄ…c też konieczność poprawy konkurencyjnoÅ›ci europejskiej gospodarki. Jak wskazywaÅ‚, wzrost gospodarczy UE w ciÄ…gu ostatnich dwóch dekad byÅ‚ znacznie niższy niż w Chinach i USA, a udziaÅ‚ Unii w Å›wiatowym handlu również spadÅ‚. WskazujÄ…c na ceny energii jako kluczowÄ… przeszkodÄ™, Orbán powiedziaÅ‚, że „w wyniku odejÅ›cia od rosyjskich źródeÅ‚ energii UE straciÅ‚a znaczny wzrost PKB”. DodaÅ‚, że dekarbonizacja doprowadziÅ‚a do spowolnienia produktywnoÅ›ci unijnej gospodarki i utraty miejsc pracy.
WÄ™gierski premier opowiedziaÅ‚ siÄ™ też za wzmacnianiem europejskiej polityki bezpieczeÅ„stwa i rozwijaniem przemysÅ‚u obronnego, przyjaznym rolnikom i konkurencyjnym sektorem rolnym. W kwestii rozszerzenia UE Orbán wezwaÅ‚ do przyspieszenia akcesji krajów BaÅ‚kanów Zachodnich. „PowinniÅ›my szczególnie skupić siÄ™ na Serbii (w której od lat bardzo silne sÄ… sympatie prorosyjskie i nastroje antyeuropejskie – przyp. red.). Bez przystÄ…pienia Serbii nie bÄ™dzie stabilnoÅ›ci na BaÅ‚kanach” – stwierdziÅ‚ Viktor Orbán, caÅ‚kowicie pomijajÄ…c jednak wÄ…tek wojny w Ukrainie oraz rozszerzenia UE o UkrainÄ™, MoÅ‚dawiÄ™ i GruzjÄ™. ZapowiedziaÅ‚ natomiast, że WÄ™gry bÄ™dÄ… uczciwym i konstruktywnym poÅ›rednikiem podczas rotacyjnej prezydencji w Radzie UE, w tym w odniesieniu do oczekujÄ…cych 52 dokumentów legislacyjnych, które czekajÄ… na sfinalizowanie.
– Tak naprawdÄ™ niezależnie od tego, jaka bÄ™dzie oficjalna treść prezydencji wÄ™gierskiej, to ja wiem, że tam, gdzie jest prawo inicjatywy – czyli w Komisji Europejskiej – raczej nie bÄ™dzie wnoszone nic sensownego, bo wiemy, że może to być wykrzywione przez wÄ™gierskÄ… prezydencjÄ™ i lepiej nie ryzykować. Uważam, że jest to nieciekawy okres w życiu instytucji europejskich, ale one tak jakby chciaÅ‚y przeczekać tÄ™ wÄ™gierskÄ… prezydencjÄ™, która nam siÄ™ przydarzyÅ‚a. Tu za wiele siÄ™ nie spodziewam, natomiast duże nadzieje sÄ… łączone z prezydencjÄ… polskÄ… i wtedy ruszÄ… inicjatywy legislacyjne – przewiduje Janusz Lewandowski.
Po Å›rodowym wystÄ…pieniu Viktora Orbána w PE część mówców chwaliÅ‚a go m.in. za twarde stanowisko w sprawie migracji i za umieszczenie konkurencyjnoÅ›ci na szczycie listy priorytetów. Jednak zdecydowana wiÄ™kszość skrytykowaÅ‚a wÄ™gierskiego premiera za dziaÅ‚ania od czasu objÄ™cia przez ten kraj prezydencji w Radzie UE, wskazujÄ…c m.in. na podważanie walki Ukrainy z rosyjskÄ… agresjÄ…, wspóÅ‚pracÄ™ z reżimami w Moskwie i Pekinie, przeksztaÅ‚cenie WÄ™gier w reżim hybrydowy i wystÄ™powanie przeciw wspólnym, europejskim wartoÅ›ciom, dotyczÄ…cym m.in. niezależnoÅ›ci sÄ…downictwa, wolnoÅ›ci mediów i spoÅ‚eczeÅ„stwa obywatelskiego. Część europosÅ‚ów stwierdziÅ‚a, że przyznanie WÄ™grom rotacyjnej prezydencji byÅ‚o błędem i wezwaÅ‚o do zawieszenia ich prawa gÅ‚osu w Radzie UE zgodnie z procedurÄ… art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej.
WÄ™gierskiego premiera mocno wypunktowaÅ‚a również szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. SkrytykowaÅ‚a stanowisko WÄ™gier w sprawie Rosji, wskazujÄ…c, że „jedno paÅ„stwo czÅ‚onkowskie” nadal próbuje kupować paliwa kopalne z Rosji, pomimo zobowiÄ…zania UE do niezależnoÅ›ci energetycznej. W kwestii migracji potÄ™piÅ‚a m.in. politykÄ™ wizowÄ… WÄ™gier i zapraszanie obywateli Rosji do UE bez dodatkowych kontroli, ostrzegajÄ…c, że „czyni to WÄ™gry zagrożeniem dla bezpieczeÅ„stwa wszystkich paÅ„stw czÅ‚onkowskich”. ZwróciÅ‚a też uwagÄ™, że – mówiÄ…c o bezpieczeÅ„stwie – Orbán w ogóle nie wspomniaÅ‚ o wojnie w Ukrainie. „My, Europejczycy, mamy różne historie i mówimy różnymi jÄ™zykami, ale w żadnym europejskim jÄ™zyku pokój nie oznacza poddania, a suwerenność nie oznacza okupacji” – skomentowaÅ‚a Ursula von der Leyen.
– Premier Viktor Orbán – grajÄ…c na pewnych sentymentach utraconej wielkoÅ›ci WÄ™gier – pojmuje suwerenność trochÄ™ tak jak JarosÅ‚aw KaczyÅ„ski, czyli możliwość urzÄ…dzania kraju wedle wÅ‚asnego widzimisiÄ™, Å‚amiÄ…c wspólne, europejskie reguÅ‚y, na które i WÄ™grzy, i Polacy zgodzili siÄ™ w 2004 roku. To jest system przyjazny Putinowi, który zabiega o to, żeby podzielić UniÄ™, także jeÅ›li chodzi o jej stosunek do wojny w Ukrainie, oraz przenosić autorytaryzm, który sam uwielbia, na inne kraje. I on rzeczywiÅ›cie zaczyna siÄ™ rozprzestrzeniać; mamy dość niepokojÄ…ce sygnaÅ‚y wyborcze z Austrii, ze wschodnich landów Niemiec, ze SÅ‚owacji, której premier zamierza jechać do Moskwy. Na szczęście premier Fico nie chce siÄ™ przedstawiać tak jak Orbán, który pojechaÅ‚ do Moskwy i Pekinu jako przedstawiciel Unii Europejskiej, nie majÄ…c do tego żadnego mandatu. I to byÅ‚o olbrzymie nadużycie – podkreÅ›la europoseÅ‚. – WÄ™gry sÄ… w tej chwili kÅ‚opotem Unii Europejskiej, nie wnoszÄ… nic konstruktywnego do jej dziaÅ‚aÅ„. Dlatego wÄ™gierska prezydencja to bÄ™dzie okres zamrażarki, uÅ›pienia instytucji europejskich w nadziei, że coÅ› pozytywnego i konstruktywnego ruszy siÄ™ wraz z polskÄ… prezydencjÄ…, czyli w styczniu przyszÅ‚ego roku.
WÄ™gry – jako jedyne paÅ„stwo Wspólnoty – dotychczas opowiadaÅ‚y siÄ™ przeciwko pomocy militarnej dla Ukrainy i jej akcesji do UE. UtrudniaÅ‚y też nakÅ‚adanie kolejnych pakietów sankcji na RosjÄ™. Premier Viktor Orbán już na poczÄ…tku lipca br., po objÄ™ciu przez ten kraj prezydencji w Radzie, udaÅ‚ siÄ™ z wizytÄ… do Kijowa, a kilka dni później do Moskwy. WÅ‚adzom Ukrainy zasugerowaÅ‚ konsultacje pokojowe i zawarcie rozejmu z RosjÄ…. Jednak – jak zauważa w niedawnym komentarzu Polski Instytut Spraw MiÄ™dzynarodowych – Orbán nie tylko nie skonsultowaÅ‚ tej propozycji z unijnymi partnerami, ale wrÄ™cz zataiÅ‚ przed nimi zamiar odbycia tych wizyt. W efekcie instytucje UE zdementowaÅ‚y, jakoby wizyty te odbyÅ‚y siÄ™ w imieniu caÅ‚ej Unii.
Obserwatorzy wskazujÄ…, że wystÄ™powanie przeciwko demokratycznym standardom, samozwaÅ„cze dziaÅ‚ania rzÄ…du WÄ™gier, antyunijna narracja i bliskie zwiÄ…zki z reżimem Putina bÄ™dÄ… mocno rzutować na efektywność wÄ™gierskiej prezydencji w Radzie UE. „IntencjÄ… premiera Viktora Orbána jest wykorzystywanie możliwoÅ›ci prezydencji, żeby wzmocnić pozycjÄ™ rzÄ…du wewnÄ…trz kraju, forsować wÅ‚asnÄ… wizjÄ™ rozwoju UE oraz wystÄ™pować wobec partnerów pozaunijnych rzekomo z pozycji caÅ‚ej Unii. W interesie Polski jest przeciwstawianie siÄ™ wykorzystywaniu prezydencji przez WÄ™gry do dyskredytowania UE i ograniczania pomocy dla Ukrainy” – zauważa w niedawnej analizie Polski Instytut Spraw MiÄ™dzynarodowych.
