8 listopada odbÄ™dÄ… siÄ™ w USA wybory poÅ‚ówkowe, w których stawkÄ… jest wiÄ™kszość w Senacie i Izbie Reprezentantów. Obecnie rzÄ…dzÄ… w nich Demokraci, ale Republikanie majÄ… nadziejÄ™ na zmianÄ™ ukÅ‚adu siÅ‚. – Ich wygrana bÄ™dzie oznaczać niemaÅ‚e kÅ‚opoty dla Demokratów, którzy nie bÄ™dÄ… mogli już tak swobodnie realizować swojej polityki – mówi dr hab. JarosÅ‚aw SzczepaÅ„ski, politolog z Uniwersytetu Warszawskiego. Jak wskazuje, wygrana Republikanów w zbliżajÄ…cych siÄ™ wyborach może też oznaczać, że zmieni siÄ™ dotychczasowa polityka USA wobec Ukrainy. Nie powinna natomiast wpÅ‚ynąć na polsko-amerykaÅ„skie stosunki, dla których wiÄ™ksze znaczenie bÄ™dÄ… mieć zaplanowane na 2024 rok wybory prezydenckie za oceanem.
– Dzisiejsze sondaże dotyczÄ…ce wyborów do Izby Reprezentantów, czyli izby niższej Kongresu Stanów Zjednoczonych, wskazujÄ…, że sytuacja jest wÅ‚aÅ›ciwie przesÄ…dzona. Republikanie, dotychczas mniejszoÅ›ciowa grupa w tej izbie, powinni uzyskać wiÄ™kszość mandatów – mówi agencji Newseria Biznes dr hab. JarosÅ‚aw SzczepaÅ„ski, ekspert WydziaÅ‚u Nauk Politycznych i Studiów MiÄ™dzynarodowych Uniwersytetu Warszawskiego. – Dużo ciekawsza sytuacja jest w Senacie, gdzie – jak wskazujÄ… przedwyborcze sondaże – prawdopodobnie dojdzie do remisu ze wskazaniem na Demokratów. Natomiast Republikanie w Stanach Zjednoczonych czÄ™sto bywajÄ… niedoszacowani, wobec tego wszystko jeszcze może siÄ™ wydarzyć.
8 listopada br. w USA odbÄ™dÄ… siÄ™ poÅ‚ówkowe wybory, okreÅ›lane tak ze wzglÄ™du na to, że przypadajÄ… w poÅ‚owie kadencji prezydenta Joe Bidena. Amerykanie wybiorÄ… w nich m.in. jednÄ… trzeciÄ… Senatu i całą IzbÄ™ Reprezentantów.
– ZwyciÄ™stwo w Izbie Reprezentantów oznacza niemaÅ‚e kÅ‚opoty dla Demokratów, którzy nie bÄ™dÄ… mogli już tak swobodnie realizować swojej polityki – ocenia politolog z UW. – PolitykÄ™ w Stanach Zjednoczonych realizuje siÄ™ za pomocÄ… executive acts, czyli aktów wykonawczych wydawanych przez prezydenta, ale – podobnie jak w innych krajach, w tym również w Polsce – przede wszystkim za pomocÄ… ustawodawstwa zwykÅ‚ego. ZwyciÄ™stwo frakcji republikaÅ„skiej w Kongresie oznacza blokowanie tego procesu stanowienia prawa, co uniemożliwi peÅ‚nÄ… realizacjÄ™ programu politycznego Bidena.
Ekspert wskazuje, że w przypadku wygranej Republikanów dużo Å‚atwiej bÄ™dzie im również narzucać narracjÄ™ i prowadzić kampaniÄ™ przed nastÄ™pnymi wyborami prezydenckimi, które odbÄ™dÄ… siÄ™ w 2024 roku.
– Pytanie też, kogo wystawiÄ… w tych wyborach prezydenckich, czy bÄ™dzie to Trump, czy może ktoÅ› inny – mówi JarosÅ‚aw SzczepaÅ„ski.
Wygrana Republikanów w listopadowych wyborach może też oznaczać, że zmieni siÄ™ dotychczasowa polityka Stanów Zjednoczonych wobec Ukrainy, która dotÄ…d mogÅ‚a liczyć na duże wsparcie ze strony administracji Bidena i kolejne pakiety pomocy wojskowej. Część Republikanów chce ograniczenia tego wsparcia i wiÄ™kszej koncentracji na wewnÄ™trznych problemach gospodarczych USA. Kevin McCarthy, lider Republikanów w Izbie Reprezentantów, powiedziaÅ‚ w poÅ‚owie października, że nie bÄ™dzie wystawiania czeków in blanco dla Ukrainy, bo Stanom grozi recesja.
– ZbliżajÄ…ce siÄ™ wybory sprawiÄ…, że ten lider bÄ™dzie już liderem wiÄ™kszoÅ›ci, a nie mniejszoÅ›ci w Izbie Reprezentantów. Narracja izolacjonistyczna frakcji, które chcÄ…, żeby politycy zajÄ™li siÄ™ przede wszystkim gospodarkÄ… amerykaÅ„skÄ… i sprawami krajowymi, jest dosyć silna i istotniejsza u Republikanów niż Demokratów – podkreÅ›la politolog. – To może oznaczać, że paradoksalnie ci, którzy sÄ… wskazywani przez polityków prawicowych w Europie jako sojusznicy za oceanem, mogÄ… sprawić, że Europa straci istotne źródÅ‚a pomocy w starciu z RosjÄ… na terenach Ukrainy.
Wojna w Ukrainie to jeden z ważniejszych tematów trwajÄ…cej w Stanach kampanii wyborczej, która jest już na finiszu. WÅ›ród jej najważniejszych wÄ…tków przewijajÄ… siÄ™ jednak kwestie wewnÄ™trzne. To m.in. sytuacja gospodarcza, w tym najwyższa od dekad inflacja, dostÄ™p do broni, migracja, a także aborcja (w czerwcu br. SÄ…d Najwyższy USA unieważniÅ‚ wyrok w sprawie Roe vs. Wade z lat 70., legalizujÄ…cy dostÄ™p do aborcji).
– Kwestia migracji to temat tradycyjnie podnoszony przede wszystkim przez Republikanów – mówi JarosÅ‚aw SzczepaÅ„ski. – Natomiast pozostaÅ‚e tematy dzielÄ… Amerykanów równo na póÅ‚. Ci, którzy zajmujÄ… siÄ™ migracjÄ… i kwestiami gospodarczymi, nie za bardzo interesujÄ… siÄ™ posiadaniem broni i aborcjÄ…. Na potrzebÄ™ zajÄ™cia siÄ™ przede wszystkim tymi dwoma zagadnieniami, czyli tym, czym zajmuje siÄ™ w ostatnich tygodniach, a wÅ‚aÅ›ciwie miesiÄ…cach, SÄ…d Najwyższy USA, wskazujÄ… Demokraci. Tam, gdzie wprowadzane sÄ… zmiany nie po linii partyjnej Demokratów, tam nastÄ™puje wyraźny ferment, tak wÅ›ród elektoratu, jak i wÅ›ród czÅ‚onków partii.
Politolog ocenia, że listopadowe wybory nie bÄ™dÄ… miaÅ‚y wiÄ™kszego przeÅ‚ożenia na relacje miÄ™dzy USA i PolskÄ…, ponieważ polityka zagraniczna jest prowadzona gÅ‚ównie przez wÅ‚adzÄ™ wykonawczÄ…, czyli administracjÄ™ Joe Bidena. Dlatego tu nie należy siÄ™ spodziewać wiÄ™kszych zmian, nawet po przejÄ™ciu Kongresu przez frakcjÄ™ republikaÅ„skÄ…. Ważniejsze dla polsko-amerykaÅ„skich stosunków bÄ™dÄ… dopiero kolejne wybory prezydenckie za oceanem, które odbÄ™dÄ… siÄ™ za dwa lata.
– Wydaje mi siÄ™, że kroki wyprzedzajÄ…ce polskiego rzÄ…du, które prawdopodobnie bÄ™dÄ… kontynuowane bez wzglÄ™du na to, kto wygra też przyszÅ‚oroczne wybory w Polsce – czyli dozbrojenie polskich SiÅ‚ Zbrojnych, zwiÄ™kszanie niezależnoÅ›ci energetycznej przez budowÄ™ instalacji atomowych w Polsce – to jest coÅ›, co cementuje sojusz ze Stanami Zjednoczonymi. Tutaj na zasadzie czystego biznesu i transakcji, jeżeli bÄ™dziemy mieli wiele powiÄ…zaÅ„ finansowych z przedsiÄ™biorstwami amerykaÅ„skimi, to i ich zaangażowanie w Polsce powinno być istotnie wiÄ™ksze – ocenia ekspert Uniwersytetu Warszawskiego.
