Wciąż nie milknÄ… echa po publikacji raportu byÅ‚ego premiera WÅ‚och i eksszefa Europejskiego Banku Centralnego dotyczÄ…cego konkurencyjnoÅ›ci UE. Zdaniem byÅ‚ego komisarza UE ds. budżetu Janusza Lewandowskiego jest to wyzwanie, ale i szansa dla zbliżajÄ…cej siÄ™ polskiej prezydencji w UE na zwiÄ™kszenie Å›rodków na inwestycje w nowym budżecie UE na lata 2028–2034, zwÅ‚aszcza w obliczu nominowania Polaka Piotra Serafina na komisarza do spraw budżetowych.
– Nadchodzi polska prezydencja, nadchodzi komisarz Serafin, a w raporcie Draghiego jest dużo o budżecie i finansowaniu Unii Europejskiej, musimy wziąć to bardzo poważnie pod uwagÄ™ – wskazuje w rozmowie z agencjÄ… informacyjnÄ… Newseria Biznes Janusz Lewandowski, poseÅ‚ do Parlamentu Europejskiego. – Chociaż rzeczywiÅ›cie nie jest Å‚atwo, bo w tym raporcie zawarte jest marzenie, żeby odtworzyć unikalny ekosystem, Doliny Krzemowej na przykÅ‚ad, gdzie sÄ… start-upy, innowacyjna mÅ‚odzież z uniwersytetów Berkeley czy Stanforda, finanse gotowe wchodzić w najbardziej ryzykowne operacje, czy tak samo unikalny system innego wybrzeża, czyli Massachusetts, gdzie wszystkie nowe firmy żywiÄ… siÄ™ zamówieniami publicznymi, przede wszystkim zbrojeniowymi. Wyraźnie Draghi jest inspirowany przez wschodnie i zachodnie Stany Zjednoczone, usiÅ‚ujÄ…c odtworzyć w Europie tego typu unikalny ekosystem, na razie to siÄ™ nie udawaÅ‚o.
Z przedstawionego po rocznych pracach przeprowadzonych na rzecz Komisji Europejskiej raportu Mario Draghiego wyÅ‚ania siÄ™ niezbyt korzystna dla Unii diagnoza jej konkurencyjnoÅ›ci w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi i Chinami oraz postulat zwiÄ™kszenia wspólnego budżetu wobec wyzwaÅ„ zwiÄ…zanych z demografiÄ…, przeregulowaniem i protekcjonizmem drążącymi UE. Efektem jest stagnacja wiÄ™kszoÅ›ci gospodarek Starego Kontynentu, zwÅ‚aszcza tych najwiÄ™kszych, czyli WÅ‚och i Francji. Zdaniem byÅ‚ego premiera WÅ‚och Europie grozi powolna agonia, jeÅ›li nie podejmie walki o doinwestowanie i stworzenie warunków do rozwoju nowoczesnych technologii, które zdecydujÄ… o być albo nie być globalnych liderów w nadchodzÄ…cych latach.
GÅ‚ówny wniosek stanowi, że UE potrzebuje dodatkowo do 800 mld euro rocznie, by zapewnić sobie wzrost gospodarczy. Zdaniem autorów dokumentu można je pozyskać m.in. poprzez emisjÄ™ wspólnego europejskiego dÅ‚ugu.
– Mario Draghi jest gotów zadÅ‚użać dalej UniÄ™ EuropejskÄ…, na co nie zgadzajÄ… siÄ™ Niemcy i parÄ™ innych krajów, które sÄ… pÅ‚atnikami netto. Oby komisarzowi ds. budżetu, który przedstawi ten budżet w czerwcu–lipcu przyszÅ‚ego roku na lata po 2027 roku, uÅ‚atwiÅ‚o to zwiÄ™kszenie tego budżetu – mówi Janusz Lewandowski, który peÅ‚niÅ‚ tÄ™ funkcjÄ™ w latach 2010-2014. – To jest budżet bardzo skromny, to jest 1 proc. produktu krajowego brutto krajów czÅ‚onkowskich, ale jednoczeÅ›nie budżet bardzo inny, bardzo inwestycyjny. PieniÄ…dza inwestycyjnego brakuje w budżetach krajowych, również w budżecie polskim i oby ten raport uÅ‚atwiÅ‚ robotÄ™ komisarzowi do spraw budżetu. Å»yczÄ™ mu tego, byÅ‚ moim zastÄ™pcÄ…, jak ja byÅ‚em komisarzem do spraw budżetu, udaÅ‚o siÄ™ osiÄ…gnąć dość rekordowe wyniki dla Polski i oby to siÄ™ udaÅ‚o Serafinowi.
ParÄ™ dni po prezentacji raportu Draghiego przewodniczÄ…ca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen zaprezentowaÅ‚a podziaÅ‚ stanowisk europejskich komisarzy na swojÄ… drugÄ… kadencjÄ™. Rozpocznie siÄ™ ona w listopadzie 2024 roku, na dwa miesiÄ…ce przed poczÄ…tkiem drugiej polskiej prezydencji w Radzie UE. W nowym rozdaniu ważna funkcja przypadnie Polakowi Piotrowi Serafinowi, który zostanie bezpoÅ›rednio odpowiedzialnym przed szefowÄ… KE unijnym komisarzem ds. budżetu, zwalczania oszustw i administracji publicznej. Uważany jest jednoczeÅ›nie za polityka znakomicie poruszajÄ…cego po brukselskich korytarzach i zarazem polityka cieszÄ…cego siÄ™ zaufaniem premiera Donalda Tuska. Jego kandydaturÄ™ poparÅ‚ też prezydent Andrzej Duda. Ten skumulowany polski gÅ‚os w czasie, gdy przygotowywany bÄ™dzie nowy budżet Wspólnoty, może wspomóc inwestycje zadÅ‚użonych polskich samorzÄ…dów.
– Na tym polega natura i zaleta pieniÄ…dza europejskiego, że to jest pieniÄ…dz wieloletni, przewidywalny, umożliwia finansowanie wieloletnich inwestycji, zresztÄ… te zeszÅ‚oroczne triumfy, które celebrowaÅ‚ PiS, na przykÅ‚ad tunel na Zakopiance czy tunel w ÅšwinoujÅ›ciu, to jeszcze braÅ‚o siÄ™ z budżetów, które ja projektowaÅ‚em. Ale na tym polega przewaga tego pieniÄ…dza, że to jest pieniÄ…dz inwestycyjny, jego brakuje w budżetach miejskich, regionalnych czy krajowych, które majÄ… naturÄ™ konsumpcyjnÄ…, sÄ… zużywane w cyklu rocznym, nie ma pieniÄ…dza, który wybiega w przyszÅ‚ość – podkreÅ›la byÅ‚y komisarz ds. budżetu. – Krajowy Plan Odbudowy dla Polski jest dosyć skromny, 24 mld euro grantów, jest niezwykle użyteczny, oczywiÅ›cie nie do porównania z wÅ‚oskim, który ma 69 mld euro, czy hiszpaÅ„skim, który też jest wielokrotnoÅ›ciÄ… polskiego Krajowego Planu Odbudowy. Ale akurat ma takÄ… przewagÄ™, że nie wymaga wspóÅ‚finansowania, co jest problemem zadÅ‚użonych samorzÄ…dów.
WedÅ‚ug deklaracji wiceministra rozwoju i technologii Ignacego Niemczyckiego w rozmowie z PAP Polska popiera apel Mario Draghiego o zwiÄ™kszenie budżetu europejskiego. ByÅ‚y szef EBC proponuje emisjÄ™ wspólnego dÅ‚ugu, wobec tej propozycji wiele krajów jest jednak sceptycznych. Polski wiceminister również woli mówić o mobilizowaniu prywatnych funduszy na wzór amerykaÅ„ski. WedÅ‚ug Janusza Lewandowskiego Polska nie ma powodów, by siÄ™ obawiać korzystania ze wspólnych instrumentów.
– My sobie z tym poradzimy, dlatego że Polska wykorzystywaÅ‚a już programy jak JEREMIE czy JESSICA, myÅ›my naprawdÄ™ w sposób bardzo sprytny korzystali z instrumentów finansowych, jesteÅ›my na poziomie regionalnym i krajowym do tego przygotowani, inne kraje mniej niż my, ale na uzupeÅ‚nienie grantów, uzupeÅ‚nienie budżetu europejskiego o lewarowanie tego budżetu jesteÅ›my przygotowani, damy sobie radÄ™ – przekonuje ekspert.
