Budownictwo i nieruchomoÅ›ci sÄ… jednym z najwiÄ™kszych źródeÅ‚ odpadów w Europie. Zgodnie z zaÅ‚ożeniami gospodarki cyrkularnej materiaÅ‚y budowlane – po renowacji lub upcyklingu – mogÄ… być jednak ponownie wykorzystane w kolejnych projektach nieruchomoÅ›ciowych. W Polsce ten model nie jest jeszcze powszechny, ale w nadchodzÄ…cych latach wymusi go unijne prawodawstwo. – PrzykÅ‚adem jest tu Taksonomia, która okreÅ›la kryteria uznania dziaÅ‚alnoÅ›ci gospodarczej za zrównoważonÄ… Å›rodowiskowo. W zakresie przejÅ›cia na gospodarkÄ™ obiegu zamkniÄ™tego mówi m.in. o przygotowaniu minimum 70 proc. (wagowo) odpadów budowlanych innych niż niebezpieczne, które powstanÄ… przy budowie lub rozbiórce obiektu, do ponownego wykorzystania, recyklingu lub innego odzysku materiaÅ‚ów – mówi Magdalena Puchalska-Nielaba, wspóÅ‚zaÅ‚ożycielka Urban Circularity, platformy promujÄ…cej wdrażanie GOZ w branży budowlanej i nieruchomoÅ›ciach.
Z danych przytaczanych przez Urban Circularity wynika, że w 2021 roku globalne zużycie zasobów naturalnych wyniosÅ‚o ponad 100 mld t, ale tylko 8,6 proc. z nich wróciÅ‚o ponownie do obiegu. Sektor budowlany jest ich gÅ‚ównym konsumentem w gospodarce Å›wiatowej – zużywa ok. 50 proc. zasobów naturalnych planety, a jednoczeÅ›nie generuje ok. 40 proc. emisji CO2 i 30 proc. globalnych odpadów, przyczyniajÄ…c siÄ™ w ogromnym stopniu do zmiany klimatu i degradacji Å›rodowiska. DoÅ›wiadczenia innych krajów wskazujÄ… jednak, że materiaÅ‚y stosowane w budownictwie mogÄ… być jednak ponownie wykorzystane w kolejnych projektach nieruchomoÅ›ciowych.
– Liderami w tym obszarze sÄ… kraje takie jak Wielka Brytania, ale przede wszystkim Holandia, Dania, gdzie już od wielu lat stosuje siÄ™ materiaÅ‚y, które byÅ‚y wczeÅ›niej wykorzystane, a nastÄ™pnie przeszÅ‚y proces odnowy, renowacji czy upcyklingu i zostaÅ‚y zastosowane w kolejnych inwestycjach budowlanych. Tam konstruuje siÄ™ również budynki w taki sposób, aby można byÅ‚o je potem rozebrać, a nie wyburzyć – mówi agencji Newseria Biznes Magdalena Puchalska-Nielaba. – W Polsce mamy już przykÅ‚ady budynków, w których zastosowano materiaÅ‚y z tzw. obiegu zamkniÄ™tego, ale jest to bardzo znikomy procent, jesteÅ›my dopiero na poczÄ…tku tej drogi.
– Nasz rynek w zasadzie dopiero zaczyna siÄ™ przystosowywać do zmian, które niewÄ…tpliwie nas czekajÄ… i to w trybie bardzo szybkim ze wzglÄ™du na uwarunkowania zewnÄ™trzne. Ale patrzÄ…c pod kÄ…tem poszczególnych segmentów rynkowych, to można powiedzieć, że segment nieruchomoÅ›ci komercyjnych jest najbardziej zaawansowany. JeÅ›li popatrzymy na sektor mieszkaniowy, to jesteÅ›my naprawdÄ™ daleko w tyle, bo niewiele siÄ™ w tej kwestii dzieje i dziaÅ‚o – mówi Monika DÄ™bska-Pastakia, wspóÅ‚zaÅ‚ożycielka Urban Circularity.
W nadchodzących latach przechodzenie na GOZ wymusi między innymi unijne prawodawstwo mające na celu przeciwdziałanie zmianom klimatycznym.
– PrzejÅ›cie na gospodarkÄ™ obiegu zamkniÄ™tego wymaga zmiany modeli biznesowych, jakie obecnie funkcjonujÄ… w sektorze budowlanym i Å‚aÅ„cuchów dostaw. Wiadomo jednak, że jest to proces dÅ‚ugotrwaÅ‚y – podkreÅ›la wspóÅ‚zaÅ‚ożycielka Urban Circularity.
Jak wyjaÅ›nia, transformacja sektora nieruchomoÅ›ci w kierunku gospodarki obiegu zamkniÄ™tego przyniesie korzyÅ›ci nie tylko w wymiarze Å›rodowiskowym, ale także gospodarczym i spoÅ‚ecznym. To droga do ograniczenia iloÅ›ci odpadów i obniżenia emisji gazów cieplarnianych, zminimalizowania presji na pozyskiwanie zasobów naturalnych, ale i wykreowania wartoÅ›ci dodanej w sektorze nieruchomoÅ›ci.
– JeÅ›li chodzi o Å›rodowisko, wiemy już, że mamy nawet nie kryzys klimatyczny, ale katastrofÄ™. DziÄ™ki gospodarce cyrkularnej uda siÄ™ zatrzymać te postÄ™pujÄ…ce zmiany klimatu i przynajmniej częściowo zachować zasoby naturalne, które sÄ… wykorzystywane w dużej mierze przez sektor budowlany – mówi Magdalena Puchalska-Nielaba. – JeÅ›li chodzi o aspekt spoÅ‚eczny, to gospodarka cyrkularna edukuje konsumenta, który zaczyna dokonywać selektywnych wyborów produktów, które nabywa. Jednym z modeli gospodarki cyrkularnej jest model wspóÅ‚dzielenia siÄ™, tzn. jeÅ›li posiadamy dany produkt, możemy siÄ™ nim wspóÅ‚dzielić z innymi osobami, a to zmniejsza poziom konsumpcji, promuje wspóÅ‚pracÄ™ i buduje spoÅ‚ecznoÅ›ci.
Z kolei w wymiarze gospodarczym wdrożenie GOZ jest dużą szansÄ… na rozwój gospodarczy, zwiÄ™kszenie konkurencyjnoÅ›ci polskich i europejskich przedsiÄ™biorstw oraz rozwój rynku pracy. WedÅ‚ug szacunków Parlamentu Europejskiego w pozytywnym scenariuszu GOZ do 2030 roku może siÄ™ przyczynić do wzrostu unijnego PKB o 0,8 proc. oraz stworzenia 2 mln nowych, „zielonych” miejsc pracy.
– W zwiÄ…zku z tym, że zaistnieje potrzeba wprowadzania do obiegu zamkniÄ™tego materiaÅ‚ów, które byÅ‚y już wczeÅ›niej używane, powstanÄ… nowe przedsiÄ™biorstwa specjalizujÄ…ce siÄ™ w renowacji, upcyklingu i recyklingu – mówi wspóÅ‚zaÅ‚ożycielka Urban Circularity.
Jak pokazuje tegoroczny „Circular Restart! Polish Circularity Gap Report” – przygotowany przez Instytut Innowacji i Odpowiedzialnego Rozwoju INNOWO we wspóÅ‚pracy z norweskÄ… agencjÄ… strategicznÄ… Natural State i holenderskÄ… organizacjÄ… non-profit Circle Economy – polska gospodarka jest w tej chwili cyrkularna tylko w 10,2 proc., czyli z każdych 10 kg odpadów tylko nieco ponad 1 kg wraca z powrotem do obiegu. To oznacza, że luka w cyrkularnoÅ›ci gospodarki wynosi aż 89,8 proc., a najwiÄ™kszy udziaÅ‚ w Å›ladzie materialnym Polski ma wÅ‚aÅ›nie sektor budowlany oraz rolno-spożywczy.
– Potrzebujemy wielu inwestycji na rynku lokalnym niezbÄ™dnych do przyspieszenia procesu przejÅ›cia z gospodarki linearnej na gospodarkÄ™ obiegu zamkniÄ™tego. Przede wszystkim potrzebna jest edukacja spoÅ‚eczna, zmiany w zakresie infrastrukturalnym, technologicznym i organizacyjnym, które sÄ… niezbÄ™dne do stworzenia odpowiednich warunków w celu przeprowadzenia transformacji. Lokalna legislacja, czyli wszystkie aspekty formalnoprawne na polskim rynku, bÄ™dÄ… musiaÅ‚y siÄ™ dostosować do obszernej legislacji UE w tym zakresie. CaÅ‚y sektor finansowy i ubezpieczeniowy również stoi przed wyzwaniem dostosowania swojej dziaÅ‚alnoÅ›ci do gospodarki obiegu zamkniÄ™tego – podkreÅ›la Monika DÄ™bska-Pastakia.
O wyzwaniach i korzyÅ›ciach, jakie GOZ przyniesie szeroko rozumianemu rynkowi nieruchomoÅ›ci, zaÅ‚ożycielki Urban Circularity opowiadaÅ‚y podczas jednego z Thursday Gathering, cyklicznych eventów Fundacji Venture Café Warsaw. W każdy czwartek spotkania te przyciÄ…gajÄ… spoÅ‚eczność innowatorów do warszawskiego Cambridge Innovation Center w Varso.
