Bez zaangażowania najwiÄ™kszych firm, które ograniczajÄ… wÅ‚asny Å›lad wÄ™glowy, bÄ™dzie trudno o transformacjÄ™ energetycznÄ…. Jak wynika z danych Europejskiego Banku Inwestycyjnego, w ubiegÅ‚ym roku 61 proc. przedsiÄ™biorstw z UE zainwestowaÅ‚o w walkÄ™ ze zmianÄ… klimatu. Choć z tymi inwestycjami wiążą siÄ™ zwykle ogromne koszty, część firm traktuje je jako szansÄ™ na podniesienie swojej konkurencyjnoÅ›ci. WÅ›ród znaczÄ…cych korzyÅ›ci podnoszÄ… też kwestiÄ™ zmniejszania zależnoÅ›ci od dostaw surowców energetycznych z innych krajów.
– Sytuacja geopolityczna spowodowaÅ‚a, że Polska, podobnie jak wiele innych europejskich krajów, zrozumiaÅ‚a, że nie można polegać na gazie z zagranicy. Dlatego w naszych piÄ™ciu fabrykach w Polsce inwestujemy w ograniczenie zużycia energii i przechodzenie na źródÅ‚a energii odnawialnej, jak kotÅ‚y na biomasÄ™, ale mamy także podpisane dÅ‚ugoterminowe umowy dotyczÄ…ce zakupu energii sÅ‚onecznej. Chodzi o to, aby caÅ‚a energia, z jakiej korzystamy, pochodziÅ‚a z ekologicznych źródeÅ‚, ale też aby zużywać jej najmniej jak to możliwe. Mam nadziejÄ™, że inne firmy również pójdÄ… tÄ… drogÄ… w Polsce, bo myÅ›lÄ™, że to najlepsza strategia. W efekcie otrzymujemy dostÄ™p do energii w przystÄ™pnych cenach, ale też zyskujemy bezpieczeÅ„stwo energetyczne, bo nie jesteÅ›my w tym aspekcie zależni od innych – podkreÅ›la w rozmowie z agencjÄ… Newseria Lars Petersson, prezes zarzÄ…du Grupy VELUX.
Badanie BNP Paribas „Koniunktura finansowania zrównoważonych zmian biznesu w Polsce” wskazuje, że zrównoważony rozwój nie jest modÄ…. Jest już bardzo konkretnym obszarem decyzji, inwestycji i Å›cieżkÄ… rozwoju, którÄ… podąża obecnie ponad 32 proc. firm. OkoÅ‚o 60–70 proc. firm do zmian siÄ™ dopiero szykuje, ale wiÄ™kszość z nich ma stosunkowo dużą Å›wiadomość dotyczÄ…cÄ… koniecznoÅ›ci wdrożenia zmian. Dla 71 proc. firm to wÅ‚aÅ›nie zielona transformacja bÄ™dzie celem w ciÄ…gu kilku najbliższych lat.
– Firmy majÄ… bardzo dużą rolÄ™ w zielonej transformacji, w zaspokajaniu naszych potrzeb w trochÄ™ inny sposób, to znaczy, że konsumujemy coÅ› innego, produkujemy to w inny sposób, wykorzystujemy inaczej zasoby – mówi Sonia Buchholtz z Forum Energii. – Firmy sÄ… producentami, innowatorami, konsumentami zasobów. MogÄ… wytwarzać presjÄ™ na swoich poddostawcach, żeby utrzymaÅ‚y pewien standard, ale też tworzÄ… rynek i zachÄ™cajÄ… konsumentów, żeby podejmowali inne decyzje niż dotÄ…d.
Europejski Bank Inwestycyjny podaje, że w 2024 roku 61 proc. firm w UE zainwestowaÅ‚o w walkÄ™ ze zmianami klimatu, w porównaniu do 56 proc. w 2023 roku i 53 proc. w 2022 roku. Zielona transformacja wymusza zmiany, ale także stwarza możliwoÅ›ci. Co czwarta firma (27 proc.) postrzega przejÅ›cie na gospodarkÄ™ niskoemisyjnÄ… jako szansÄ™ w najbliższych piÄ™ciu latach.
– W Polsce firmy angażujÄ… siÄ™ w proces zielonej transformacji, natomiast oczywiÅ›cie nie wszystkie. Ta zielona transformacja na ogóÅ‚ wiąże siÄ™ z inwestycjami, a inwestycje w polskiej gospodarce nie sÄ… równomiernie rozÅ‚ożone. Częściej wystÄ™pujÄ… w dużych firmach, które eksportujÄ…, z kapitaÅ‚em zagranicznym, gieÅ‚dowe, wszystkie te, które majÄ… bodźce do tego, żeby decydować siÄ™ na bardziej zielonÄ… produkcjÄ™ i dostarczanie usÅ‚ug albo przez swoich dostawców kapitaÅ‚u, albo przez inwestorów, albo przez konsumentów – wyjaÅ›nia ekspertka Forum Energii.
Sektor budowlany, obok energetyki i przemysÅ‚u, jest jednym z najbardziej emisyjnych obszarów europejskiej gospodarki.
– Branża budowlana ma do odegrania ogromnÄ… rolÄ™, bo można powiedzieć, że niestety poniekÄ…d sama częściowo generuje ten problem. Sektor ten odpowiada za 38 proc. Å›ladu wÄ™glowego i 40 proc. zużycia energii. Ale mamy również rozwiÄ…zania, których wdrożenie ograniczy impakt branży w tym obszarze. DostÄ™pne sÄ… technologie, które pozwalajÄ… radykalnie obniżyć zużycie energii w budynkach – podkreÅ›la Lars Petersson.
W 2024 roku Grupa VELUX zmniejszyÅ‚a emisje z wÅ‚asnych dziaÅ‚aÅ„ o 11 proc., co stanowi łączny spadek o 60 proc. w porównaniu z 2020 rokiem. Tym samym firma wykonaÅ‚a kolejny krok do osiÄ…gniÄ™cia zakÅ‚adanego celu redukcji emisji operacyjnych niemal do zera do 2030 roku. Firma zawarÅ‚a dÅ‚ugoterminowÄ… umowÄ™ z ArcelorMittal na dziesiÄ™cioletnie dostawy stali o obniżonej emisji CO2. BÄ™dzie ona stosowana w zawiasach okien dachowych i wspornikach montażowych. W ramach umowy ArcelorMittal bÄ™dzie dostarczaÅ‚ stal z materiaÅ‚ów pochodzÄ…cych z recyklingu i produkowanÄ… z wykorzystaniem energii odnawialnej.
– DziÄ™ki temu nie tylko kreujemy rynek dla tego typu produktów, ale również zwiÄ™kszamy Å›wiadomość spoÅ‚eczeÅ„stwa, Å›wiadomość klientów i wspólnie jesteÅ›my w stanie, razem z firmÄ… VELUX, pracować nad obniżeniem globalnej emisji CO2 – mówi Tomasz Plaskura, czÅ‚onek zarzÄ…du ArcelorMittal Poland. – Dekarbonizacja to oczywiÅ›cie ogromne wyzwanie i ogromny koszt. Dzisiaj ponosimy koszty nie tylko zwiÄ…zane z inwestycjami w dekarbonizacjÄ™, ale również z zakupem emisji CO2 w ramach systemu ETS. Jest to system europejski, podczas gdy my mierzymy siÄ™ w branży stalowej z wyzwaniami globalnymi. Wszyscy, którzy produkujÄ… poza EuropÄ…, nie ponoszÄ… tych kosztów, w zwiÄ…zku z czym widzimy ogromny wzrost importu, który zalewa caÅ‚y nasz rejon. Import do Polski dochodzi w naszej branży do 80 proc. zużycia jawnego.
Jak podkreśla, inwestycje w dekarbonizację są jednak niezbędne. Firma ArcelorMittal w ciągu 20 lat zainwestowała ok. 11 mld zł w unowocześnienie przemysłu hutniczego. Dzięki temu emisje CO2 spadły o 42 proc., a efektywność energetyczna wzrosła o 40 proc. To znacząco podniosło konkurencyjność sektora.
– Musimy o tych inwestycjach rozmawiać w aspekcie konkurencyjnoÅ›ci. Europa może być konkurencyjna, ale do tego potrzebujemy systemowego wsparcia. Jako branża energochÅ‚onna musimy pamiÄ™tać o kwestiach cen energii. Dzisiaj Unia Europejska ma jedne z najwyższych cen energii na Å›wiecie, a jeżeli popatrzymy na region, to Polska te ceny ma najwyższe z krajów Unii Europejskiej. Inwestycje sÄ… konieczne, ale one również wymagajÄ… systemowego wsparcia. Patrzymy z dużą nadziejÄ… na plan dziaÅ‚aÅ„, natomiast potrzebujemy dużo wiÄ™cej konkretów. Potrzebujemy również, aby te rzeczy byÅ‚y wprowadzone w bardzo szybkim czasie, gdyż wszystkie koszty zwiÄ…zane z dekarbonizacjÄ… sÄ… ogromne – podkreÅ›la Tomasz Plaskura.
Zdaniem prezesa Grupy VELUX, choć o zielonej transformacji mówi siÄ™ gÅ‚ównie w kontekÅ›cie wysiÅ‚ków przedsiÄ™biorstw, w centrum tego procesu powinien stać konsument, czÅ‚owiek. Szczególnie dotyczy to branży budowlanej.
– Mamy do wykonania bardzo ważne zadanie, jakim jest wsparcie zielonej transformacji w sposób, który stawia na pierwszym miejscu czÅ‚owieka. Chodzi o to, aby ludzie rzeczywiÅ›cie chcieli tych zmian dlatego, że przyniosÄ… korzyÅ›ci im i ich rodzinom, a nie widzieli je jako narzucone odgórnie – mówi Lars Petersson.
Z raportu Grupy VELUX „Barometr zdrowych budynków” wynika, że 70 proc. budynków w Polsce jest nieefektywnych energetycznie, z czego 15 proc. ma najgorszy standard. DziÄ™ki różnym dziaÅ‚aniom, m.in. modernizacji ogrzewania, termoizolacji, wymianie okien i drzwi czy zastosowaniu energooszczÄ™dnych źródeÅ‚ Å›wiatÅ‚a, można zmniejszyć zużycie energii nawet o 80 proc.
– Wszystko zależy od wÅ‚aÅ›cicieli budynków, którzy potrzebujÄ… domów i mieszkaÅ„ przystÄ™pnych cenowo i takich, w których zdrowo siÄ™ żyje. Jedna czwarta Europejczyków mieszka w budynkach, które nie sÅ‚użą ich zdrowiu. SÄ… to miejsca zbyt ciemne, wilgotne, w których wystÄ™puje problem utrzymania odpowiedniej temperatury. Dlatego przy transformacji energetycznej musimy zadbać o rozwiÄ…zanie tych kwestii – podkreÅ›la prezes Grupy VELUX.
O kwestii konkurencyjnoÅ›ci europejskiego przemysÅ‚u w kontekÅ›cie zielonej transformacji eksperci rozmawiali podczas panelu „Biznes na zielonej drodze”, który odbyÅ‚ siÄ™ w ramach Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach.
