Rekomendacje influencerów majÄ… znaczenie w wielu kategoriach zakupowych. Z raportu przygotowanego przez Wavemaker „Influencerzy pod lupÄ…: etyka w social mediach” wynika, że 30 proc. internautów bierze je pod uwagÄ™ przy podejmowaniu decyzji zakupowych dotyczÄ…cych leków i suplementów diety. Reklamy suplementów diety w Polsce podlegajÄ… pewnym ograniczeniom. PrzykÅ‚adowo nie można przypisywać im wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci leczniczych, bo nie sÄ… to leki, ani też wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci wspomagajÄ…cych, które nie sÄ… poparte badaniami. Te kwestie sprawdza GIS. UOKiK z kolei może skontrolować poprawne oznaczenie przekazu reklamowego w social mediach.
– Reklama suplementów diety ma pewne ograniczenia, pomimo że sÄ… one żywnoÅ›ciÄ…. Nie może przypisywać suplementom diety cech, których one nie majÄ…. Czyli na przykÅ‚ad nie wolno, zgodnie z przepisami, mówić o tym, że suplementy diety majÄ… jakiekolwiek wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci lecznicze, dlatego że gdyby je miaÅ‚y, byÅ‚yby po prostu lekami – mówi agencji Newseria dr Anna Banaszewska, radczyni prawna i magister farmacji. – Kolejne ograniczenie dotyczy informacji na temat wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci wspomagajÄ…cych. Jeżeli na suplemencie diety, na etykiecie, w informacji pisemnej czy w jakiejkolwiek reklamie radiowej, telewizyjnej pojawia siÄ™ informacja, że dany suplement diety wspiera leczenie, ma dziaÅ‚anie wspomagajÄ…ce, ma obniżonÄ… lub podwyższonÄ… ilość cukru czy ilość energii, to taka informacja stanowi oÅ›wiadczenie zdrowotne lub żywieniowe.
OÅ›wiadczenia zdrowotne mogÄ… być stosowane wyłącznie wówczas, gdy dany suplement zawiera skÅ‚adnik majÄ…cy znaczenie, np. witamina C, w odpowiedniej iloÅ›ci oraz jedynie w brzmieniu wskazanym w unijnym rejestrze oÅ›wiadczeÅ„. ZgÅ‚oszenie oÅ›wiadczenia zdrowotnego do rejestru musi być poprzedzone badaniami potwierdzajÄ…cymi wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci tego skÅ‚adnika. Stosowanie niezatwierdzonych oÅ›wiadczeÅ„ zdrowotnych jest zabronione.
– W zakresie treÅ›ci samych przekazów – np. przypisywania suplementom wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci leczniczych lub stosowania niezatwierdzonych oÅ›wiadczeÅ„ zdrowotnych – wÅ‚aÅ›ciwym organem jest GÅ‚ówny Inspektorat Sanitarny. To również GIS nadzoruje zgodność przekazów z przepisami prawa żywnoÅ›ciowego – wskazuje Bartosz Klimczuk z WydziaÅ‚u Prasowego UOKiK.
Jak wskazuje GIS w swoim podsumowaniu 2024 roku, podawanie informacji na temat żywnoÅ›ci, do których należą też suplementy diety, sÅ‚uży ochronie zdrowia konsumentów i umożliwia im dokonywanie Å›wiadomych wyborów spoÅ›ród szerokiego asortymentu produktów znajdujÄ…cych siÄ™ na rynku. StÄ…d też niezwykle istotna jest kontrola rynku (weryfikacja oznakowania, prezentacji i reklamy żywnoÅ›ci), aby konsument byÅ‚ wÅ‚aÅ›ciwie poinformowany – w szczególnoÅ›ci w odniesieniu do kwestii majÄ…cych bezpoÅ›redni wpÅ‚yw na jego bezpieczeÅ„stwo (m.in. informacji na temat skÅ‚adników alergennych, wartoÅ›ci odżywczej, skÅ‚adu i zalecanego dziennego spożycia suplementów diety czy żywnoÅ›ci dla okreÅ›lonych grup).
– UrzÄ…d Ochrony Konkurencji i Konsumentów przyglÄ…da siÄ™ dziaÅ‚aniom influencerów pod kÄ…tem oznaczania treÅ›ci komercyjnych. Kluczowe z punktu widzenia UOKiK sÄ… przypadki kryptoreklamy oraz praktyk, które mogÄ… wprowadzać konsumentów w błąd. W ostatnich latach prezes urzÄ™du wydaÅ‚ decyzje dotyczÄ…ce kryptoreklam. Ponadto wydaÅ‚ rekomendacje dotyczÄ…ce oznaczania treÅ›ci reklamowych w mediach spoÅ‚ecznoÅ›ciowych – mówi Bartosz Klimczuk.
Reklama suplementów diety na kontach influencerów jest w Polsce dozwolona, jednak pod pewnymi warunkami. Jednym z nich jest umieszczenie informacji o tym, że publikowane treÅ›ci majÄ… charakter reklamowy – podobnie jak w przypadku promocji innych produktów. Nie można pominąć informacji o sponsorze.
– MuszÄ… one być zamieszczone w taki sposób, aby konsument mógÅ‚ siÄ™ o tym dowiedzieć, czyli musi być odpowiednia wielkość druku. Jeżeli jest to reklama dźwiÄ™kowa, to musi być odpowiednie nagranie, odpowiednio wolno powiedziane. Nie w taki sposób, żeby to byÅ‚a informacja zbyt drobnym drukiem bÄ…dź zbyt szybko odczytana – podkreÅ›la dr Anna Banaszewska.
W przypadku braku wymaganych informacji UrzÄ…d Ochrony Konkurencji i Konsumentów może naÅ‚ożyć na influencera karÄ™. W 2025 roku byÅ‚ już taki przypadek i dotyczyÅ‚ on trzech znanych twórców.
– TakÄ… karÄ™ organ naÅ‚ożyÅ‚ na DodÄ™ RabczewskÄ…, Filipa Chajzera i MaÅ‚gorzatÄ™ Rozenek-Majdan. Wszystkie trzy osoby otrzymaÅ‚y karÄ™ wÅ‚aÅ›nie z tego powodu, że reklamowaÅ‚y towary – nie wiem, czy akurat suplementy diety, ale ta zasada dotyczy wszystkich towarów – bez wskazania, że sÄ… to dziaÅ‚ania reklamowe i bez wskazania osoby sponsora – mówi radczyni prawna. – Oprócz kary finansowej UOKiK naÅ‚ożyÅ‚ również obowiÄ…zek publikowania informacji, w której każda z tych osób miaÅ‚a wskazać, że stosowaÅ‚a reklamÄ™ niezgodnie z zasadami i wprowadzaÅ‚a konsumentów w błąd. Taka reklama miaÅ‚a być ujawniona na koncie Instagrama, również na Facebooku. W przypadku zmiany konta należaÅ‚o również powiÄ…zać to ogÅ‚oszenie ze zmienionym kontem.
Jak podkreśla, UOKiK prowadzi kontrole w tym zakresie nie tylko po wpłynięciu zgłoszenia nieprawidłowości, ale także z urzędu.
– Najpierw wzywa do wyjaÅ›nienia, a nastÄ™pnie decyduje na podstawie zgromadzonego materiaÅ‚u, czy doszÅ‚o do naruszenia. JeÅ›li tak, nakÅ‚ada karÄ™ i nakazuje wykonanie czynnoÅ›ci naprawczych – tÅ‚umaczy dr Anna Banaszewska.
Z badania EY Future Consumer Index wynika, że 57 proc. konsumentów poszukuje porad w spoÅ‚ecznoÅ›ciach internetowych przy podejmowaniu decyzji zakupowych. 61 proc. przyznaÅ‚o, że kupiÅ‚o produkt dziÄ™ki rekomendacji lub promocji influencera. 74 proc. respondentów uważa, że treÅ›ciom twórców internetowym można zaufać.
Z kolei badanie Wavemaker „Influencerzy pod lupÄ…: etyka w social mediach” wskazuje, że 72 proc. internautów 15+ poznaÅ‚o nowÄ… markÄ™ dziÄ™ki influencerom. Ich rekomendacje majÄ… najwiÄ™ksze znaczenie przy zakupie jedzenia i żywnoÅ›ci, ubraÅ„ i butów czy kosmetyków (44–45 proc.). 30 proc. badanych internautów wskazuje, że sugeruje siÄ™ nimi również w wyborze leków i suplementów diety. Odsetek ten roÅ›nie do 36 proc. w grupie wiekowej 25–34 lata.
Badanie Wavemaker wskazuje także, że nieprawidÅ‚owe oznaczanie treÅ›ci i reklam jest uważane za problematyczne zachowanie influencerów przez 34 proc. badanych internautów. JednoczeÅ›nie 59 proc. uznaÅ‚o za takie również podejmowanie i publikowanie zbyt wielu wspóÅ‚prac reklamowych i jest to najczęściej wymieniane przez respondentów problematyczne zachowanie influencerów. Obawy co do nieprawidÅ‚owego oznaczania reklam w mediach spoÅ‚ecznoÅ›ciowych przez influencerów wyrażajÄ… także same marki korzystajÄ…ce z tej formy promocji – 28 proc. badanych przez Wavemaker wskazaÅ‚o na takie ryzyko.
Odpowiedzialność za reklamÄ™ suplementu diety niezgodnÄ… z prawem, np. poprzez przypisywanie mu cech, których nie majÄ…, może ponosić wyłącznie influencer, jeÅ›li nie ujawnia danych sponsora lub zataja, iż jest to reklama. W momencie gdy dane sponsora sÄ… podane do wiadomoÅ›ci publicznej, odpowiedzialność ponoszÄ… zarówno influencer, jak i sponsor.
