Przewozy towarowe kolejÄ… od wielu lat tracÄ… stopniowo udziaÅ‚y w rynku. Ze wzglÄ™du m.in. na wysokie opÅ‚aty za dostÄ™p do infrastruktury czy koszty energii nie sÄ… konkurencyjne wobec przewozów drogowych. W obliczu czekajÄ…cych PolskÄ™ megainwestycji rozwój przewozów kolejowych jest jednak kluczowy dla zabezpieczenia logistyki materiaÅ‚ów i urzÄ…dzeÅ„. Podobna sytuacja dotyczy zaopatrzenia o charakterze militarnym – podkreÅ›lajÄ… organizacje branżowe i wspólnie proponujÄ… „PiÄ…tkÄ™ dla kolejowego transportu towarowego”.
Podpisana podczas XV Kongresu Kolejowego „PiÄ…tka” to inicjatywa firm dziaÅ‚ajÄ…cych w obszarze kolejowego transportu towarowego i taboru. W jej skÅ‚ad wchodzÄ… poza IGTL także Stowarzyszenie „Wagony Prywatne”, Fundacja Prokolej, ZwiÄ…zek Niezależnych Przewoźników Kolejowych oraz Railway Business Forum.
– To zestaw piÄ™ciu postulatów, ale też gotowych rozwiÄ…zaÅ„, które majÄ… pomóc w rozwoju kolejowego transportu towarowego w Polsce, który jest w ogromnym regresie od bardzo wielu lat. Postulujemy, aby Ministerstwo Infrastruktury wraz z innymi resortami bardzo poważnie zajęło siÄ™ tym problemem, ponieważ inwestujemy ogromne pieniÄ…dze w infrastrukturÄ™, a za tym nie idzie rozwój transportu towarów – mówi agencji Newseria Maciej GÅ‚adyga, dyrektor zarzÄ…dzajÄ…cy Izby Gospodarczej Transportu LÄ…dowego (IGTL). – W tym momencie kolejowe przewozy towarowe nie sÄ… konkurencyjne wobec dróg. Obserwujemy od bardzo wielu lat, że wszelkie przyrosty wolumenów na polskiej infrastrukturze przejmujÄ… drogi. Tutaj bardzo mocno przegrywamy.
Pierwszym proponowanym rozwiÄ…zaniem jest rozwój kolejowej infrastruktury punktowej – terminali intermodalnych, punktów Å‚adunkowych i bocznic – ze wsparciem paÅ„stwa. W opinii ekspertów dziÅ› decyzje o lokalizacji centrów logistycznych czÄ™sto nie uwzglÄ™dniajÄ… potencjaÅ‚u kolei. Dlatego z jednej strony powinien siÄ™ pojawić obowiÄ…zek planowania takich przedsiÄ™wzięć w zasiÄ™gu kolei i zapewnienia im dostÄ™pu do torów, a z drugiej strony potrzebny jest system zachÄ™t ekonomicznych i marketingowych do tego, by te obiekty włączać do sieci kolejowej.
Drugi postulat dotyczy obniżenia kosztów dostÄ™pu do infrastruktury i energii trakcyjnej, które stanowiÄ… 25–35 proc. kosztów przewozów. Z powodu tych obciążeÅ„ kolej stopniowo traci swoje udziaÅ‚y w rynku przewozów towarowych
– Kolej powinna być rozpatrywana jako sektor wysoce energochÅ‚onny i tutaj powinny być wprowadzone odpowiednie rozwiÄ…zania legislacyjne i organizacyjne – ocenia ekspert IGTL.
To m.in. zniesienie obowiÄ…zku odprowadzania opÅ‚aty mocowej i opÅ‚aty OZE od energii zużywanej na cele trakcyjne. Autorzy „PiÄ…tki” proponujÄ… również przygotowanie wieloletniego cennika PLP PLK z istotnÄ… obniżkÄ… opÅ‚at dla przewoźników towarowych (30–50 proc.) oraz stabilnymi ulgami dla przewozów intermodalnych.
– Mówimy również o tym, że powinno być caÅ‚e spektrum dziaÅ‚aÅ„ dotyczÄ…cych rozwoju wysokich technologii, ale też wymiany floty na nowoczesnÄ… – wskazuje trzeci postulat Maciej GÅ‚adyga.
Jak podkreÅ›la, modernizacja taboru i rozwój technologiczny to warunek zwiÄ™kszenia udziaÅ‚u kolei w transporcie towarowym. W tym obszarze kluczowe sÄ… włączenie komponentu B+R do każdego z programów rozwojowych, finansowanie zakupu innowacyjnych wagonów i lokomotyw, a także wdrażanie technologii ograniczajÄ…cych zużycie energii i emisjÄ™ haÅ‚asu.
– Za tym też powinien pójść caÅ‚y kompleksowy program zmian w zarzÄ…dzaniu przepustowoÅ›ciÄ… na liniach kolejowych, które modernizujemy. Mamy Å›wietnÄ… infrastrukturÄ™, ale kolej towarowa nie ma żadnego priorytetu na sieci. Tutaj też sÄ… potrzebne dziaÅ‚ania zapewniajÄ…ce bardzo dobre wykorzystanie tej przepustowoÅ›ci – mówi dyrektor zarzÄ…dzajÄ…cy IGTL. – Ostatnim naszym postulatem, od zawsze, jest również branie pod uwagÄ™ potrzeb kolejowego transportu towarowego, jeÅ›li chodzi o inwestycje, ale też o utrzymanie i organizacjÄ™ ruchu.
DziÅ› poważnym problemem dla efektywnoÅ›ci przewozów towarowych sÄ… punktowe ograniczenia prÄ™dkoÅ›ci i przepustowoÅ›ci. W jego rozwiÄ…zaniu pomóc mogÅ‚oby wdrożenie programu szybkiego reagowania na degradacjÄ™ infrastruktury i usuwanie „wÄ…skich gardeÅ‚”, ale też przyjÄ™cie wieloletniego i gwarantowanego systemu finansowania inwestycji utrzymaniowych.
Zdaniem organizacji branżowych rozwój kolejowego transportu towarowego jest kluczowy z wielu różnych powodów. Jednym z nich jest konieczność zabezpieczenia logistyki wojskowej i zaopatrzenia, co ma istotne znaczenie dla bezpieczeÅ„stwa militarnego i strategicznego. Z kolei dla gospodarki rozwój ten oznacza sprawne i efektywne Å‚aÅ„cuchy dostaw.
– Logistyka materiaÅ‚ów i urzÄ…dzeÅ„ jest bardzo ważnym elementem wielkich programów inwestycyjnych, takich jak program kolejowy, program drogowy, CPK czy elektrownia atomowa. Nie Å‚udźmy siÄ™, że transportem drogowym jesteÅ›my w stanie zabezpieczyć wszystkie potrzeby zwiÄ…zane z realizacjÄ… tych inwestycji. Jeżeli kolej ma być ich ważnym elementem i przewieźć sporÄ… część tych Å‚adunków, to musimy poważnie porozmawiać o tym, jak to zorganizować. To byÅ‚oby z korzyÅ›ciÄ… dla caÅ‚ego spoÅ‚eczeÅ„stwa. Mówimy bowiem o mniejszym zatÅ‚oczeniu i wiÄ™kszym bezpieczeÅ„stwie na drogach – mówi Maciej GÅ‚adyga.
Jak podkreśla, kompleksowe i systemowe działania we wszystkich obszarach mogą przynieść zauważalne efekty w przewozach towarowych koleją.
– Co ważne, pod tÄ… inicjatywÄ… podpisaÅ‚o siÄ™ pięć organizacji. To nie jest tak, że tylko przewoźnicy albo tylko wÅ‚aÅ›ciciele wagonów, albo tylko firmy zajmujÄ…ce siÄ™ spedycjÄ… sÄ… za tymi rozwiÄ…zaniami, tylko to jest nasze ponadorganizacyjne porozumienie. My apelujemy do ministerstwa, żeby usiąść do stoÅ‚u i o tym porozmawiać. To nie jest program przeciw komuÅ›, to jest program z propozycjami gotowych rozwiÄ…zaÅ„, nie wszystkie sÄ… do wdrożenia od razu, ale na pewno to jest najwyższy czas, żeby po sukcesach przewozów pasażerskich poważnie siÄ™ zająć przewozami towarowymi – mówi ekspert IGTL.
