Odporność zwierzÄ…t na leki i antybiotyki – zwiÄ…zana ze zbyt czÄ™stym i zbyt dÅ‚ugim ich stosowaniem – to coraz wiÄ™kszy problem. W walce z nim ma pomóc nowy, unijny obowiÄ…zek gromadzenia i raportowania statystyk dotyczÄ…cych faktycznego zużycia antybiotyków w leczeniu zwierzÄ…t z podziaÅ‚em na gatunki i kategorie. W odniesieniu do zwierzÄ…t hodowlanych zacznie on obowiÄ…zywać już w 2024 roku. – Pozostaje bardzo niewiele czasu i trzeba już teraz zbierać z gospodarstw informacje, aby do poÅ‚owy przyszÅ‚ego roku mogÅ‚y one zostać przekazane do centralnego rejestru Unii Europejskiej – mówi RadosÅ‚aw Knap, sekretarz generalny stowarzyszenia POLPROWET. Od 2030 roku taki obowiÄ…zek pojawi siÄ™ również w odniesieniu do zwierzÄ…t domowych.
– Walka z lekoopornoÅ›ciÄ…, a zwÅ‚aszcza z antybiotykoopornoÅ›ciÄ…, jest bardzo istotnÄ… kwestiÄ…. WÅ‚aÅ›nie dlatego Unia Europejska wprowadziÅ‚a nowe regulacje, które wymuszajÄ… na paÅ„stwach czÅ‚onkowskich monitorowanie sprzedaży, ale również zużycia antybiotyków. Dotyczy to zwierzÄ…t, które sÄ… leczone zarówno w hodowlach, jak i produkcji żywnoÅ›ci, ale wkrótce bÄ™dzie dotyczyć też pozostaÅ‚ych gatunków zwierzÄ…t – mówi agencji Newseria Biznes RadosÅ‚aw Knap.
ObowiÄ…zek gromadzenia i raportowania danych na temat sprzedaży i stosowania leków przeciwdrobnoustrojowych jest jednym z kluczowych elementów unijnego rozporzÄ…dzenia (UE) 2019/6. Takie dane bÄ™dÄ… zbierane dla różnych gatunków i kategorii zwierzÄ…t. Dla zwierzÄ…t takich jak np. bydÅ‚o, Å›winie, kurczÄ™ta czy indyki – od których lub z których pozyskuje siÄ™ żywność – dane za 2023 rok trzeba bÄ™dzie przekazać do 30 wrzeÅ›nia 2024 roku. To oznacza, że producenci, dystrybutorzy i hodowcy majÄ… na przygotowanie siÄ™ do tej zmiany niecaÅ‚y rok. Natomiast w przypadku zwierzÄ…t domowych, takich jak psy i koty, obowiÄ…zek raportowania zostanie wprowadzony później – dane za 2029 rok trzeba bÄ™dzie przekazać do 30 czerwca 2030 roku.
– Nie znamy jeszcze szczegóÅ‚owych przepisów, które zostanÄ… wprowadzone w Polsce, i nie wiemy, jak ten proces analizowania, zbierania statystyk bÄ™dzie wyglÄ…daÅ‚. Natomiast wiemy, że już w 2024 roku powinny zostać zaraportowane pierwsze informacje dotyczÄ…ce gÅ‚ównych gatunków, które sÅ‚użą do produkcji żywnoÅ›ci, czyli bydÅ‚a, Å›wiÅ„, kurczÄ…t czy indyków – mówi sekretarz generalny Polskiego Stowarzyszenia Producentów i Importerów Leków Weterynaryjnych.
Dotychczas kraje unijne, w tym Polska, zbieraÅ‚y tylko informacje o sprzedaży przeciwdrobnoustrojowych produktów leczniczych. Do GÅ‚ównego Inspektora Weterynaryjnego raportowana byÅ‚a wiÄ™c ilość sprzedanych antybiotyków, a nie ich faktyczne zużycie. Zmiana w tym zakresie pozwoli urealnić ilość zużywanych leków przeciwdrobnoustrojowych, ale także zobaczyć, jak wyglÄ…da ono w caÅ‚ej UE w poszczególnych branżach hodowli zwierzÄ…t, a od 2030 roku także u zwierzÄ…t domowych.
– DziÅ› dokÅ‚adnie tego nie wiemy i wÅ‚aÅ›nie dlatego Unia Europejska wprowadziÅ‚a nowe przepisy dotyczÄ…ce raportowania zużycia leków weterynaryjnych dla poszczególnych gatunków. BÄ™dÄ… za to odpowiedzialni lekarze weterynarii, hodowcy czy opiekunowie zwierzÄ…t – mówi RadosÅ‚aw Knap.
Zgodnie z unijnymi wymogami paÅ„stwa czÅ‚onkowskie bÄ™dÄ… musiaÅ‚y stworzyć odpowiednie systemy i – na podstawie danych do nich wprowadzanych – opracowywać roczne raporty dla Europejskiej Agencji Leków (EMA). Eksperci podkreÅ›lajÄ…, że zmiany wprowadzone przez UE sÄ… kluczowe w walce z antybiotykoopornoÅ›ciÄ…, wynikajÄ…cÄ… ze zbyt czÄ™stego i dÅ‚ugiego stosowania tych Å›rodków. Gromadzenie i analiza informacji dotyczÄ…cych zużycia antybiotyków w leczeniu zwierzÄ…t ma pozwolić lepiej zrozumieć to zjawisko i skutecznie z nim walczyć, także u ludzi. Koncepcja HASHJednozdrowie wprost mówi bowiem o tym, że zdrowie ludzi jest zależne od zdrowia zwierzÄ…t i w interesie zarówno medycyny, jak i weterynarii jest to, aby jak najdÅ‚użej utrzymać możliwość leczenia dotychczas wynalezionymi produktami.
– Chodzi o to, żeby zachować możliwość zastosowania tych leków dla przyszÅ‚ych pokoleÅ„, ponieważ wynajdowanie nowych preparatów, nowych czÄ…steczek jest bardzo trudne, czasochÅ‚onne i kosztochÅ‚onne. Im dÅ‚użej bÄ™dziemy mogli stosować obecnie już wynalezione molekuÅ‚y, obecnie stosowane leki, tym lepiej dla możliwoÅ›ci leczenia przyszÅ‚ych generacji – zarówno ludzi, jak i zwierzÄ…t. Dlatego caÅ‚a branża pracuje nad tym, aby ograniczać zużycie antybiotyków – oczywiÅ›cie jeżeli tylko można – i stosować inne metody – wyjaÅ›nia ekspert POLPROWET.
Jak podkreÅ›la, w Unii Europejskiej już od wielu lat obowiÄ…zujÄ… restrykcyjne normy i standardy dotyczÄ…ce stosowania antybiotyków u zwierzÄ…t. Statystyki pokazujÄ…, że w ostatnich kilku latach zużycie tych Å›rodków w krajach Wspólnoty zostaÅ‚o zredukowane o ponad 30 proc.
– W wielu przypadkach, kiedy zwierzÄ™ zachoruje, takie leczenie jest niezbÄ™dne. Jednak normy przewidujÄ… okresy ochronne i antybiotyki w żadnym wypadku nie mogÄ… być stosowane zbyt dÅ‚ugo, muszÄ… być stosowane wedÅ‚ug szczegóÅ‚owych restrykcji – podkreÅ›la RadosÅ‚aw Knap. – W UE już od wielu lat nie jest też dozwolone stosowanie antybiotyków np. jako stymulator wzrostu. Podlega to Å›cisÅ‚ym kontrolom również w naszym kraju. W Polsce za kontrolÄ™ zużycia leków, w tym również stosowanie antybiotyków, jest odpowiedzialna Krajowa Inspekcja Weterynaryjna, a jej inspektorzy wizytujÄ… poszczególne gospodarstwa, przeprowadzajÄ…c bieżące kontrole w trakcie hodowli i produkcji.
