Od czasu inwazji na UkrainÄ™ UE naÅ‚ożyÅ‚a już 13 pakietów sankcji na RosjÄ™, które majÄ… osÅ‚abić jej zdolność do dalszego finansowania wojny. Najdotkliwsze z nich to m.in. sankcje technologiczne czy unijne embargo na import ropy oraz produktów ropopochodnych z Rosji drogÄ… morskÄ…. Jednak gaz z tego kierunku, który przed wojnÄ… pÅ‚ynÄ…Å‚ do Europy m.in. gazociÄ…giem Nord Stream, dotÄ…d oficjalnie nie zostaÅ‚ objÄ™ty sankcjami. W opracowywanym 14. pakiecie sankcji prawdopodobnie znajdÄ… siÄ™ obostrzenia obejmujÄ…ce handel rosyjskim gazem skroplonym LNG. BÄ™dzie to pierwszy raz, kiedy Bruksela uderzy w rosyjski sektor gazowy.
W 2022 roku Gazprom zaczÄ…Å‚ sam wstrzymywać dostawy do swoich gÅ‚ównych odbiorców w UE, chcÄ…c wywrzeć presjÄ™ i zmusić kraje Zachodu do zmiany polityki wobec Ukrainy.
– Rosja jednostronnie podjęła decyzjÄ™ o odciÄ™ciu dostaw gazu do europejskich konsumentów pomimo faktu, że z wieloma europejskimi firmami miaÅ‚a podpisane wieloletnie umowy. PróbowaÅ‚a manipulować naszym rynkiem energii i w efekcie konsumenci, gospodarstwa domowe w UE musiaÅ‚y w 2022 roku pÅ‚acić bardzo wysokie rachunki. To byÅ‚a jednostronna decyzja Rosji, która jednoczeÅ›nie sama byÅ‚a pozbawiona alternatywnego szlaku dostaw, aby móc ten sam gaz sprzedawać na innych rynkach, bo nawet Rosja potrzebuje czasu na to, aby zbudować nowÄ… infrastrukturÄ™ do przesyÅ‚u gazu. Teraz Rosjanie planujÄ… sprzedawać część swojego gazu w postaci LNG i uruchomili szereg terminali LNG. Dlatego możemy – i powinniÅ›my – ograniczyć ich dostÄ™p do finansowania i technologii – powiedziaÅ‚a agencji Newseria Biznes podczas EKG w Katowicach Kadri Simson, komisarz UE ds. energii.
Rosyjski gaz, który przed wojnÄ… pÅ‚ynÄ…Å‚ do Europy m.in. gazociÄ…giem Nord Stream, dotÄ…d oficjalnie nie zostaÅ‚ objÄ™ty sankcjami. Część paÅ„stw czÅ‚onkowskich UE – m.in. WÄ™gry – nie chciaÅ‚a siÄ™ na to zgodzić ze wzglÄ™du na duży poziom zależnoÅ›ci od rosyjskiego surowca. Teraz ma siÄ™ to zmienić, ponieważ prawdopodobnie w 14. pakiecie sankcji na RosjÄ™, który ma być gotowy w najbliższych tygodniach, prawdopodobnie znajdÄ… siÄ™ obostrzenia obejmujÄ…ce handel rosyjskim gazem skroplonym (LNG).
– WprowadziliÅ›my sankcje na ropÄ™ naftowÄ…, przy niewielu odstÄ™pstwach od tej zasady. Tym sankcjom podlega zarówno ropa naftowa, jak i produkty rafineryjne, a europejskie firmy nie kupujÄ… już ropy od Rosji. Co wiÄ™cej, z partnerami z G7 wprowadziliÅ›my też limit cen na rosyjskÄ… ropÄ™ w przypadku jej transportu do krajów trzecich za poÅ›rednictwem europejskich jednostek pÅ‚ywajÄ…cych. Jest on możliwy tylko w przypadku, gdy cena sprzedaży jest niższa od rynkowej – przypomina Kadri Simson. – W kwestii gazu paÅ„stwa czÅ‚onkowskie nie uzgodniÅ‚y jeszcze sankcji, tu niezbÄ™dna jest jednomyÅ›lność. Ministrowie energii uzgodnili jednak pakiet gazowo-wodorowy i wprowadzili rozwiÄ…zanie, które pozwala wÅ‚adzom krajowym na ograniczanie dostÄ™pu rosyjskich statków, jednostek do transportu LNG do ich terminali. Ten pakiet wchodzi w życie 21 maja. Teraz rozmawiamy także o tym, jak możemy objąć sankcjami pewne elementy handlu LNG, na przykÅ‚ad przeÅ‚adunek.
WedÅ‚ug obserwatorów UE raczej nie wprowadzi caÅ‚kowitego zakazu kupowania rosyjskiego LNG przez kraje Wspólnoty, ale obejmie restrykcjami m.in. przeÅ‚adunki tego surowca w europejskich portach. Jednak to i tak bÄ™dzie dla Rosji dotkliwe, ponieważ od wybuchu wojny z UkrainÄ… jej eksport LNG wzrósÅ‚, a Rosja zaczęła nawet budować dodatkowe terminale, żeby jeszcze bardziej zwiÄ™kszyć swoje możliwoÅ›ci eksportowe.
Jak zaznacza komisarz ds. energii, UE ma w zanadrzu jeszcze kilka opcji, które mogÅ‚yby uderzyć w rosyjski sektor energetyczny i tamtejszÄ… gospodarkÄ™, osÅ‚abiajÄ…c jej zdolność do dalszego prowadzenia wojny.
– Kiedy udaje nam siÄ™ zachÄ™cić naszych miÄ™dzynarodowych partnerów do postawienia na oszczÄ™dzanie energii, Å›wiatowe rynki siÄ™ stabilizujÄ…, a Rosja nie może korzystać na wojennych stawkach za energiÄ™. I to wÅ‚aÅ›nie robimy od dwóch lat. Możemy też ograniczyć dostÄ™p Rosji do technologii, które sÄ… jej potrzebne, żeby utrzymywać przy życiu przemysÅ‚ paliw kopalnych. W ten sposób możemy sprawić, że ich wolumen produkcji z czasem znaczÄ…co spadnie – mówi komisarz UE ds. energii.
Od momentu rosyjskiej inwazji na UkrainÄ™ UE naÅ‚ożyÅ‚a już w sumie 13 pakietów sankcji na RosjÄ™ (i BiaÅ‚oruÅ›). SÄ… one wymierzone w politycznÄ… i wojskowÄ… elitÄ™ odpowiedzialnÄ… za inwazjÄ™, ale ich celem jest przede wszystkim osÅ‚abienie zdolnoÅ›ci Rosji do dalszego finansowania wojny. To m.in. caÅ‚kowity zakaz importu rosyjskiego wÄ™gla oraz unijne embargo na import rosyjskiej ropy i produktów ropopochodnych do paÅ„stw UE drogÄ… morskÄ… (zaczęły obowiÄ…zywać na przeÅ‚omie 2022 i 2023 roku). W praktyce oznacza to, że kraje europejskie nie mogÄ… już sprowadzać m.in. rosyjskich paliw, diesla i oleju opaÅ‚owego. Tym, co mocno dotknęło rosyjskÄ… gospodarkÄ™, sÄ… również sankcje technologiczne, czyli zakaz eksportu technologii, które mogÄ… być wykorzystywane w sektorze energetycznym. JeÅ›li jednak Bruksela zdecyduje siÄ™ objąć obostrzeniami rosyjskie LNG – o co zabiegaÅ‚a m.in. Polska i kraje baÅ‚tyckie – bÄ™dzie to prawdopodobnie najdotkliwsza z dotychczasowych sankcji. Tym bardziej że w ten sektor uderzajÄ… także sankcje amerykaÅ„skie.
– UdaÅ‚o nam siÄ™ znaleźć wspólny front dla wprowadzenia rozwiÄ…zaÅ„ dotkliwie uderzajÄ…cych w rosyjskÄ… gospodarkÄ™, które odcinajÄ… jÄ… od źródeÅ‚ przychodów i wysyÅ‚ajÄ… jasny sygnaÅ‚, że każdy agresor musi zapÅ‚acić za swoje dziaÅ‚ania i że jest to wysoka cena – mówi Kadri Simson. – Sankcje wymagajÄ… jednak jednomyÅ›lnoÅ›ci. Dlatego za każdym razem, kiedy Komisja Europejska przedstawia propozycjÄ™ wprowadzenia nowych sankcji, staramy siÄ™ ocenić, czy one nie wywoÅ‚ajÄ… wiÄ™kszych trudnoÅ›ci w naszych gospodarkach. I to jest jeden z powodów, dla których – zamiast proponować sankcje na gaz – dokÅ‚adamy dużych staraÅ„, aby znaleźć alternatywnych dostawców tego surowca.
W 2021 roku, przed wybuchem wojny w Ukrainie, z Rosji pochodziÅ‚o ok. 25 proc. unijnego importu ropy naftowej (blisko 3 mln baryÅ‚ek dziennie), 44 proc. importu wÄ™gla (nominalnie najwiÄ™cej sprowadzaÅ‚y go Niemcy i Polska) oraz prawie poÅ‚owa importu gazu ziemnego – ok. 155 mld m3 gazu rocznie (dane z raportu „Unia Europejska niezależna od Rosji? Alternatywne źródÅ‚a dostaw surowców energetycznych” Polskiego Instytutu Ekonomicznego). KE podaje, że w 2021 roku surowce energetyczne stanowiÅ‚y aż 62 proc. caÅ‚ego rosyjskiego importu do UE i łącznie kosztowaÅ‚y kraje Wspólnoty blisko 100 mld euro. Dla Kremla ropa i gaz sÄ… narzÄ™dziem wywierania presji na paÅ„stwa Zachodu, ale też źródÅ‚em finansowania rosyjskiej machiny wojennej: wedÅ‚ug PIE przed wybuchem wojny sprzedaż surowców energetycznych generowaÅ‚a ok. 1/3 wpÅ‚ywów do rosyjskiego budżetu centralnego, a zyski ze sprzedaży ropy do samych tylko paÅ„stw UE stanowiÅ‚y ok. 10 proc. wpÅ‚ywów.
– Zanim Rosja rozpoczęła nieuzasadnionÄ… wojnÄ™ przeciwko Ukrainie, Europa byÅ‚a bardzo uzależniona od importu rosyjskich surowców – mówi komisarz UE ds. energii. – UdaÅ‚o nam siÄ™ już znaczÄ…co ograniczyć import z Rosji. Istotne jest też to, że byliÅ›my w stanie zamienić gaz ziemny na źródÅ‚a odnawialne w zakresie produkcji energii. Lata 2022–2023 byÅ‚y w Europie rekordowe pod wzglÄ™dem wykorzystania źródeÅ‚ odnawialnych, po raz pierwszy w historii z wiatru i sÅ‚oÅ„ca uzyskaliÅ›my wiÄ™cej energii niż z gazu.
